Dạo bước qua những đô thị lớn tại Việt Nam, câu chuyện tạo dựng thịnh vượng đang hiện hữu rõ nét qua những tòa nhà không ngừng vươn cao, các doanh nghiệp mở rộng quy mô và các gia đình đặt ra những mục tiêu tham vọng hơn. Không chỉ giàu mạnh nhanh chóng, cách thức tích lũy tài sản và kỳ vọng của phân khúc khách hàng khá giả tại Việt Nam đang có bước chuyển mình mang tính bước ngoặt.
Để hiểu rõ hơn về bức tranh vĩ mô cũng như hướng đi tiếp theo của ngành, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Ranganath Ananth – Giám đốc cấp cao, Khối Khách hàng Cá nhân và Quản lý Tài sản, HSBC Việt Nam.
BỨC TRANH THỊ TRƯỜNG VÀ “DNA” CỦA TÀI SẢN THẾ HỆ ĐẦU
Phóng viên (PV): Xin chào ông Ranganath Ananth. Nhìn từ góc độ của một định chế tài chính toàn cầu như HSBC, ông đánh giá thế nào về tốc độ tạo dựng tài sản tại Việt Nam hiện nay?
Ông Ranganath Ananth: Nhìn từ góc độ toàn Á Châu, Việt Nam nổi bật không chỉ bởi tốc độ tạo dựng tài sản vượt bậc mà còn vì tính chất đặc trưng của tài sản đó: phần lớn là tài sản thế hệ đầu (first-generation wealth) hình thành từ khởi nghiệp, bất động sản và sự tăng trưởng kinh doanh trong một khoảng thời gian tương đối ngắn.
Đến cuối năm 2023, Việt Nam đã có khoảng 19.000 triệu phú USD, tăng gần gấp đôi so với một thập kỷ trước và thuộc nhóm tăng nhanh nhất toàn cầu. Dự báo tổng tài sản tại Việt Nam sẽ tăng thêm 125% vào năm 2034. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường đang dịch chuyển mạnh mẽ từ giai đoạn “tạo lập tài sản” sang “quản lý tài sản” trên quy mô lớn.
Nhu cầu của phân khúc khách hàng khá giả giờ đây không còn dừng lại ở câu hỏi “Làm thế nào để tạo dựng gia sản?”, mà chuyển thành “Bảo vệ, sắp xếp và gia tăng gia sản đó ra sao?”, song song với việc lập kế hoạch học tập cho con cái, duy trì doanh nghiệp, hưu trí và thừa kế.
PV: Vậy “DNA” đặc trưng của nhóm khách hàng khá giả thế hệ đầu tại Việt Nam đang đặt ra những thách thức gì cho ngành quản lý tài sản, thưa ông?
Ông Ranganath Ananth: Thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam rất giàu động lực nhưng mang tính chất phức tạp đặc trưng, thể hiện qua 3 điểm chính:
Thứ nhất, năng lực tài chính cao nhưng quỹ thời gian hạn chế. Họ vừa điều hành doanh nghiệp vừa quyết định các việc lớn của gia đình, do đó họ không muốn những cuộc trao đổi quá phức tạp về sản phẩm. Họ cần giải pháp đơn giản, trao đổi rõ ràng và một kế hoạch có thể kiên trì theo đuổi.
Thứ hai, sự ưu chuộng tính hữu hình của tài sản. Tiền gửi, bất động sản và vàng vẫn mang lại cảm giác “thật” và an tâm. Việc đầu tư danh mục đa dạng theo loại tài sản, thị trường địa lý hay đồng tiền vẫn đang trong giai đoạn hình thành.
Thứ ba, thị trường vẫn đang xây dựng văn hóa tư vấn. Ở các thị trường trưởng thành, tư vấn bắt đầu từ mục tiêu, mức độ chịu rủi ro và thời hạn đầu tư. Tại Việt Nam, thị trường vẫn theo hướng đưa ra sản phẩm trước rồi mới định hình kế hoạch sau. Đây chính là khoảng trống lớn nhất hiện nay.
DỊCH CHUYỂN HÀNH VI VÀ BÀI TOÁN TÂM LÝ ĐẦU TƯ
PV: Sự thay đổi về tư duy của thế hệ khách hàng khá giả hiện đại đang tác động như thế nào đến thị trường, thưa ông?
Ông Ranganath Ananth: Khách hàng khá giả hiện đại tại Việt Nam ngày càng có khát vọng mang tính toàn cầu. Họ tìm kiếm khả năng quản lý danh mục chuyên nghiệp, quản trị rủi ro rõ ràng hơn và muốn vươn ra ngoài “bộ ba” truyền thống (bất động sản, vàng, cổ phiếu trực tiếp).
Tuy nhiên, tài chính hành vi đã xác nhận rằng nhiều quyết định tài chính thường được đưa ra bằng cảm xúc trước rồi mới lý giải bằng lý trí sau. Điều này càng đúng với thị trường tài sản thế hệ đầu – nơi nhiều khách hàng lần đầu trải nghiệm các biến động và chu kỳ giảm sâu của thị trường. Mối đe dọa lớn nhất đối với sản nghiệp dài hạn không chỉ là hiệu suất thị trường, mà chính là phản ứng cảm tính của nhà đầu tư trước hiệu suất đó.
PV: Thị trường đã phản hồi thế nào trước sự dịch chuyển này của khách hàng?
Ông Ranganath Ananth: Thị trường đã phản hồi nhưng mới dừng lại ở một phần. Năng lực triển khai, danh mục sản phẩm và trải nghiệm kênh số đã cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, quản lý tài sản đúng nghĩa – tức là lập kế hoạch tài chính, phân bổ tài sản theo nguyên tắc và rà soát định kỳ – vẫn chưa được triển khai ở quy mô đủ lớn.
Một sản phẩm chỉ trả lời cho câu hỏi: “Tôi có thể mua gì?”. Nhưng một giải pháp phải trả lời được câu hỏi: “Điều gì giúp tôi đạt được mục tiêu trong khi rủi ro vẫn nằm trong mức chấp nhận được?”. Thị trường cần chuyển từ “phân phối danh mục” sang cách tiếp cận “lấy kế hoạch làm trung tâm”.
Tại HSBC, chúng tôi lấy Rà soát Kế hoạch Tài chính làm điểm neo. Đây là quy trình có cấu trúc bao quát từ mục tiêu, dòng tiền, bảo vệ tài chính, giáo dục, hưu trí cho đến thừa kế, tạo ra lộ trình giúp khách hàng không đưa ra quyết định vội vàng theo các tin tức ngắn hạn.
BA TRỤ CỘT KÍCH HOẠT DÒNG VỐN VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỊNH CHẾ TOÀN CẦU
PV: Tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam được dự báo vượt 600 tỷ USD, nhưng một phần lớn vẫn nằm ở tiền gửi tiết kiệm. Theo ông, điều gì sẽ kích hoạt sự dịch chuyển của dòng vốn này?
Ông Ranganath Ananth: Khách hàng không thay đổi tiền gửi chỉ vì sự xuất hiện của một sản phẩm mới. Sự dịch chuyển chỉ diễn ra khi có sự hội tụ của 3 yếu tố:
- Niềm tin là nền tảng: Khách hàng chỉ đa dạng hóa khi tin rằng tổ chức tài chính đủ vững mạnh, tư vấn nhất quán, rủi ro được giải thích rõ ràng và minh bạch. Niềm tin được xây dựng từ sự bình tĩnh và định hướng rõ ràng của ngân hàng trong các giai đoạn thị trường biến động.
- Hướng dẫn thực tế tạo ra sự tự tin: Cần giải thích các khái niệm như biến động, đa dạng hóa, thanh khoản bằng ngôn ngữ dễ hiểu, thực tế thay vì lý thuyết sách vở.
- Giải pháp thiết kế theo đời sống thực: Giải pháp phải đơn giản, theo dõi được, có hệ thống và lộ trình thanh khoản rõ ràng.
PV: Các định chế tài chính toàn cầu như HSBC có thể đóng góp giá trị gì vào quá trình trưởng thành của thị trường quản lý tài sản Việt Nam?
Ông Ranganath Ananth: Trong bối cảnh hệ sinh thái hỗ trợ và khung pháp lý tại Việt Nam đang hoàn thiện, lợi thế của các định chế toàn cầu không chỉ nằm ở sản phẩm, mà là hệ thống quy trình và kỷ luật thực thi.
Chúng tôi mang đến:
- Duy trì thói quen lập kế hoạch ngay cả khi thị trường biến động.
- Chuẩn quản trị và kỷ luật rủi ro quốc tế, từ đánh giá mức độ phù hợp đến minh bạch hóa rủi ro.
- Rà soát định kỳ để giúp khách hàng giữ kỷ luật xuyên suốt các chu kỳ thay vì chỉ giao dịch một lần.
- Kết nối xuyên biên giới: Khi khách hàng có nhu cầu tài chính toàn cầu về du học, bất động sản hay kinh doanh, chúng tôi đóng vai trò cầu nối giúp đa dạng hóa danh mục theo đúng quy định hiện hành.
Ngoài ra, chúng tôi tin rằng hệ sinh thái cần xây dựng trên tinh thần hợp tác. HSBC thường xuyên phối hợp cùng các công ty quản lý quỹ tổ chức sự kiện giải mã thuật ngữ, củng cố tư duy đầu tư dài hạn và kỷ luật thị trường cho nhà đầu tư.
NẤC THANG TƯƠNG LAI CỦA QUẢN LÝ TÀI SẢN TẠI VIỆT NAM
PV: Nếu phải phác họa “chương tiếp theo” cho thị trường quản lý tài sản Việt Nam, ông nhận thấy những điểm dịch chuyển then chốt nào cần được ưu tiên?
Ông Ranganath Ananth: Nếu chương đầu tiên của Việt Nam là tạo lập tài sản, thì chương tiếp theo chính là chuyên nghiệp hóa việc quản lý tài sản. Để làm được điều này, toàn ngành cần thúc đẩy 5 chuyển dịch then chốt:
- Thứ nhất, nâng mặt bằng tư vấn: Đưa việc lập kế hoạch dựa trên mục tiêu thành tiêu chuẩn chung toàn ngành.
- Thứ hai, chuẩn hóa tính minh bạch và phù hợp: Bảo vệ khách hàng xuyên suốt quá trình đầu tư chứ không chỉ dừng ở bước cung cấp thông tin.
- Thứ ba, xây dựng thói quen đầu tư kỷ luật: Biến việc rà soát và tái cân bằng danh mục định kỳ thành thông lệ.
- Thứ tư, duy trì tư duy giải pháp tích hợp: Cung cấp giải pháp toàn diện gồm bảo vệ, thanh khoản, giáo dục và hưu trí, đặc biệt khi tài sản phần lớn gắn liền với doanh nghiệp và bất động sản.
- Thứ năm, tăng cường hợp tác hệ sinh thái: Ngân hàng, công ty quản lý quỹ, doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan quản lý cần cùng nhau thúc đẩy các chuẩn mực, đào tạo và đổi mới gắn liền với trách nhiệm.
Câu chuyện tài sản tại Việt Nam là câu chuyện của đà tăng trưởng mạnh mẽ. Bước tiến tiếp theo sẽ đến khi đà tăng trưởng đó được kết hợp với cấu trúc vững chắc. Về dài hạn, điều giá trị nhất mà chúng tôi mang lại cho các gia đình Việt Nam không chỉ là khả năng tiếp cận các giải pháp tài chính, mà là sự tự tin để đưa ra những quyết định đúng đắn và bền vững.
PV: Xin cảm ơn ông Ranganath Ananth về những chia sẻ rất giá trị!
