Giữa làn sóng dịch chuyển năng lượng và các hàng rào kỹ thuật về phát triển bền vững (ESG) ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, ngành chế biến lâm sản Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử. Là đơn vị chế biến ván gỗ công nghiệp có quy mô lớn và lâu đời nhất khu vực miền Trung, Công ty Cổ phần Gỗ MDF Quảng Trị không chỉ duy trì vị thế trụ cột trong ngành mà còn là một trong 10 doanh nghiệp đóng góp ngân sách hàng đầu cho địa phương.
Làm thế nào để một doanh nghiệp truyền thống chuyển mình mạnh mẽ, giải bài toán nguyên liệu khốc liệt, tiệm cận các tiêu chuẩn xanh khắc nghiệt như EUDR, FSC và bứt phá lợi nhuận? Chúng tôi đã có cuộc trò chuyện chuyên sâu với ông Dương Tấn Thanh – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Gỗ MDF Quảng Trị về hành trình kiến tạo giá trị bền vững từ những cánh rừng trồng miền Trung.
PHẦN I: VỊ THẾ DẪN ĐẦU VÀ BÀI TOÁN CÂN BẰNG NGUỒN NGUYÊN LIỆU
PV: Thưa ông Dương Tấn Thanh, nhắc đến ngành gỗ miền Trung, MDF Quảng Trị luôn được coi là “cánh chim đầu đàn”. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về vị thế, quy mô sản xuất hiện tại cũng như vai trò của công ty đối với sự phát triển kinh tế địa phương?
Ông Dương Tấn Thanh: Ngành chế biến gỗ rất rộng lớn với nhiều phân khúc, trong đó ván gỗ nhân tạo (MDF/HDF) đóng vai trò nguyên liệu nền tảng cho toàn bộ ngành nội thất hiện đại. Tại miền Trung, chúng tôi tự hào là đơn vị có lịch sử phát triển lâu đời nhất và quy mô sản xuất vượt trội.
Nếu xét về mặt năng lực, các nhà máy ván ép công nghiệp trong khu vực hiện đạt sản lượng trung bình khoảng 10.000 – 12.000 tấn/tháng. Trong khi đó, MDF VRG Quảng Trị duy trì nhịp độ sản xuất bình quân gần 18.000 tấn/tháng, với tổng công suất thiết kế đạt khoảng 180.000 m³/năm. Điều này cho phép chúng tôi chủ động cung ứng số lượng lớn cho các đơn hàng quốc tế và đối tác lớn trong nước.
Về mặt kinh tế xã hội, công ty liên tục nằm trong top 10 doanh nghiệp đóng góp ngân sách lớn nhất tỉnh Quảng Trị. Dù trong tiến trình phát triển và hợp nhất địa chính trị, cơ cấu kinh tế của tỉnh đã đa dạng hóa hơn với dịch vụ, năng lượng tái tạo, du lịch…, nhưng công nghiệp chế biến lâm sản vẫn giữ vai trò là “hạt nhân” bền vững, tạo công ăn việc làm trực tiếp và gián tiếp cho hàng ngàn lao động địa phương.
PV: Sở hữu năng lực sản xuất thuộc hàng “khủng”, bài toán đảm bảo nguồn nguyên liệu gỗ đầu vào – vốn đang cạnh tranh rất khốc liệt – được công ty giải quyết như thế nào, thưa ông?
Ông Dương Tấn Thanh: Về mặt tính toán kỹ thuật, để tạo ra 1 m³ ván MDF thành phẩm đạt chuẩn, chúng tôi cần tiêu tốn khoảng 2 m³ gỗ nguyên liệu tươi. Như vậy, với sản lượng thực tế khoảng 200.000 m³ ván mỗi năm, tổng nhu cầu gỗ nguyên liệu (chủ yếu là gỗ keo, tràm) của nhà máy lên tới gần 400.000 tấn/năm. Con số này sẽ biến động tùy thuộc vào độ ẩm, chủng loại và tỉ lệ tiêu hao kỹ thuật thực tế.
Rất may mắn là phong trào trồng rừng ở miền Trung phát triển rất mạnh mẽ. Nếu như trước đây, người dân chỉ trồng nhỏ lẻ vài hecta theo dạng tự phát, thì nay đã hình thành tầng lớp nông dân làm kinh tế trang trại rừng quy mô lớn. Nhiều hộ gia đình sở hữu từ vài chục đến 50 – 200 ha rừng trồng. Với doanh thu bình quân 40 – 50 triệu đồng/ha/năm, người làm rừng hiện nay có thu nhập rất tốt, nhiều chủ rừng thực sự đã trở nên giàu có từ lâm nghiệp.
Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh nguyên liệu ngày càng gay gắt khi nhu cầu gỗ làm nguyên liệu giấy và viên nén năng lượng tăng cao. Để không bị động, chúng tôi đã triển khai chiến lược linh hoạt:
- Mở rộng bán kính thu mua: Chủ động kết nối và mở rộng vùng nguyên liệu sang các tỉnh lân cận như Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế.
- Chính sách trợ giá vận chuyển: Áp dụng chính sách linh hoạt hỗ trợ chi phí cước vận chuyển đường xa để khuyến khích các chủ rừng và thương lái đưa gỗ về nhà máy.
- Tối ưu hóa nguồn gỗ: Thay vì chỉ tập trung mua gỗ thân to, tròn đẹp như một số đơn vị khác, chúng tôi chấp nhận thu mua cả các cành ngọn, cây gỗ kích thước nhỏ hơn để tận dụng tối đa nguồn tài nguyên rừng cho người dân. Dù việc này khiến tỉ lệ tiêu hao và chi phí xử lý băm dăm tăng lên, nhưng nó giúp công ty luôn duy trì được dòng chảy nguyên liệu ổn định.
PHẦN II: LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ VÀ LÀN SÓNG CHUYỂN ĐỔI XANH (ESG)
PV: Được biết sản phẩm của MDF Quảng Trị đã chinh phục được nhiều thị trường khó tính. Nền tảng công nghệ và đội ngũ kỹ thuật đóng vai trò thế nào trong thành công này?
Ông Dương Tấn Thanh: Chất lượng ván công nghiệp phụ thuộc 80% vào công nghệ ép và kiểm soát độ ẩm, keo liên kết. Hiện nay, công ty đang vận hành 2 dây chuyền sản xuất hiện đại đồng bộ:
- Dây chuyền 1: Sử dụng công nghệ Dieffenbacher nổi tiếng của Đức.
- Dây chuyền 2: Ứng dụng công nghệ ép liên tục của IMAL (Italia).
Toàn bộ quy trình – từ khâu băm dăm, nghiền hấp tạo sợi gỗ, phun phối trộn keo, sấy khô, tạo thảm đến ép nóng áp lực cao và chà bóng bề mặt – đều được tự động hóa hoàn toàn và điều khiển qua trung tâm giám sát SCADA.
Tuy nhiên, máy móc hiện đại đến đâu thì con người vẫn là yếu tố quyết định. Đội ngũ kỹ sư tự động hóa, kỹ sư công nghệ của chúng tôi có năng lực rất giỏi. Họ không chỉ vận hành mà còn liên tục đưa ra các sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Ví dụ, vừa qua đội ngũ kỹ thuật đã cải tiến thành công hệ thống phun hơi nồi hấp sợi và lắp biến tần tiết kiệm điện cho trạm ép chính, giúp nhà máy giảm từ 5 – 7% điện năng tiêu thụ và tiết kiệm 15 – 20% lượng chất đốt nhiên liệu.
PV: ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) đang là “tấm vé thông hành” bắt buộc cho các doanh nghiệp xuất khẩu. MDF Quảng Trị đã cụ thể hóa chiến lược xanh này như thế nào?
Ông Dương Tấn Thanh: Chúng tôi không coi ESG là một khẩu hiệu hay chi phí phát sinh, mà xác định đó là “con đường sống còn” và là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp. Chiến lược này được thực thi đồng bộ trên cả 3 trụ cột:
- Về Môi trường (Environment): Chúng tôi đã chuyển đổi toàn bộ hệ thống lò hơi đốt than truyền thống sang Lò hơi sinh khối (Biomass), tận dụng chính phụ phẩm vỏ cây, bụi gỗ từ quá trình sản xuất. Điều này giúp giảm hơn 60% lượng phát thải CO2 ra môi trường. Đồng thời, hệ thống điện mặt trời áp mái công suất lớn được lắp đặt giúp cung cấp 30% nhu cầu điện của nhà máy. Chúng tôi cũng đầu tư hệ thống xử lý nước thải tuần hoàn khép kín, tái sử dụng 35% lượng nước cho sản xuất. Đặc biệt, dòng sản phẩm ván ép của chúng tôi sử dụng keo tiêu chuẩn phát thải Formaldehyde siêu thấp (chuẩn E0, CARB P2 của Mỹ), đạt chuẩn an toàn tuyệt đối cho sức khỏe người tiêu dùng.
- Về Xã hội (Social): Công ty cam kết 100% nguồn gỗ thu mua có chứng nhận quản lý rừng bền vững FSC, không sử dụng gỗ gọt phá rừng tự nhiên. Việc này giúp nâng cao giá trị cây gỗ, đảm bảo sinh kế ổn định lâu dài cho hàng chục ngàn hộ dân trồng rừng miền Trung.
- Về Quản trị (Governance): Đơn vị áp dụng các chuẩn mực quản trị hiện đại theo ISO 9001 (Chất lượng), ISO 14001 (Môi trường), đạt chứng nhận BIS xuất khẩu sang Ấn Độ và tích cực chuẩn bị dữ liệu định vị vùng trồng để sẵn sàng đáp ứng Quy định Chống mất rừng (EUDR) của Liên minh Châu Âu.
Chính nhờ kiên định với chiến lược xanh, trong 8 tháng đầu năm 2026, bất chấp những biến động của thị trường toàn cầu, sản lượng tiêu thụ của công ty vẫn đạt hơn 127.000 m³, mang về doanh thu hơn 778 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế đạt 9,73 tỷ đồng (đạt gần 89% kế hoạch năm và gấp hơn 5 lần so với cùng kỳ năm 2025). Kết quả này có được nhờ chúng tôi dịch chuyển mạnh cơ cấu sản phẩm sang các dòng ván kỹ thuật cao như HDF, HMR chống ẩm có biên lợi nhuận tốt hơn.
PHẦN III: TRÁCH NHIỆM VỚI CỘNG ĐỒNG VÀ TẦM NHÌN TƯƠNG LAI
PV: Một doanh nghiệp lớn không chỉ đo đếm bằng doanh thu mà còn ở trách nhiệm xã hội. Hoạt động an sinh cộng đồng được MDF Quảng Trị triển khai ra sao, thưa ông?
Ông Dương Tấn Thanh: Trách nhiệm xã hội là một phần DNA trong văn hóa doanh nghiệp của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam nói chung và MDF Quảng Trị nói riêng. Hằng năm, chúng tôi đều trích quỹ phúc lợi để thực hiện các chương trình an sinh xã hội cho các xã, phường phụ cận nhà máy. Công ty đồng hành thường xuyên cùng Quỹ Vì người nghèo, Hội Người mù, tài trợ học bổng cho học sinh hiếu học và tham gia các chương trình đồng hành cùng lực lượng vũ trang địa phương.
Đặc biệt, trước đây Tập đoàn đã có định hướng hỗ trợ chương trình xây dựng 1.000 căn nhà tình nghĩa cho đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo trên địa bàn tỉnh. Dù thời gian qua tiến độ có đôi chút chậm lại do quá trình sắp xếp, hợp nhất bộ máy địa phương, nhưng chúng tôi khẳng định: Ngay khi bộ máy chính quyền ổn định, Tập đoàn và Công ty sẽ lập tức phối hợp cùng tỉnh để triển khai hoàn thành cam kết nhân văn này.
PV: Xin ông chia sẻ về định hướng chiến lược và thông điệp phát triển của công ty trong giai đoạn 2026 – 2030?
Ông Dương Tấn Thanh: Kim chỉ nam của chúng tôi trong giai đoạn tới gói gọn trong 8 chữ: “Tinh gọn – Hiệu quả – Hiện đại – Bền vững”.
Công ty sẽ tiếp tục tái cấu trúc bộ máy quản trị theo hướng tinh gọn, phấn đấu đưa tỉ lệ lao động gián tiếp xuống còn khoảng 6% để tối ưu chi phí vận hành. Về mặt thị trường, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như Ấn Độ, Malaysia, các nước Trung Đông và mở rộng sang Châu Âu.
Chúng tôi tin rằng, khi làm tốt từ gốc – tức là minh bạch nguồn gốc gỗ, bảo vệ môi trường và làm chủ công nghệ – cây gỗ rừng trồng của Quảng Trị và miền Trung hoàn toàn có thể vươn tầm thế giới, mang lại giá trị kinh tế cao nhất cho người dân và địa phương.
PV: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện rất giá trị!
