Cơ quan chức năng Việt Nam vừa đưa ra cảnh báo khẩn đối với ngành hàng không về việc chuẩn bị cho kịch bản cắt giảm số lượng chuyến bay từ tháng 4 tới. Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc Trung Quốc và Thái Lan bất ngờ dừng xuất khẩu nhiên liệu bay (Jet A1) do những tác động tiêu cực của cuộc chiến tại Iran, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong nước.
Theo các tài liệu từ Cục Hàng không Việt Nam (CAAV) và các đơn vị nhập khẩu mà Reuters thu thập được, Việt Nam hiện đang phải nhập khẩu hơn 2/3 nhu cầu nhiên liệu bay, trong đó 60% nguồn cung đến từ Trung Quốc và Thái Lan. Trong văn bản gửi Bộ Giao thông Vận tải ngày 09/03, Cục Hàng không nhấn mạnh: “Nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay đối với các hãng hàng không Việt Nam là hiện hữu từ đầu tháng 4 và các tháng tiếp theo”. Cơ quan này đã yêu cầu các hãng hàng không rà soát lại kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa, đồng thời chỉ đạo các đơn vị vận hành sân bay chuẩn bị thêm không gian đỗ cho các tàu bay tạm dừng khai thác.
Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi các nhà nhập khẩu lớn như Petrolimex và Skypec cho biết họ chỉ có thể đảm bảo nguồn cung cho hết tháng 3. Skypec thậm chí đã kiến nghị cơ quan quản lý cần hạn chế vận chuyển hàng không, chỉ tập trung vào các đường bay nội địa thiết yếu nếu xung đột kéo dài. Lệnh cấm xuất khẩu từ các đối tác chính được đưa ra rất quyết liệt: Thái Lan đã cấm xuất khẩu các sản phẩm dầu tinh chế từ ngày 06/03, trong khi Trung Quốc cũng áp đặt lệnh cấm cứng từ ngày 11/03 để đảm bảo an ninh năng lượng nội bộ.
Trước tình thế cấp bách, Việt Nam đã nỗ lực triển khai các hoạt động ngoại giao. Ngày 15/03 vừa qua, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã đề nghị phía Trung Quốc phối hợp chặt chẽ để đảm bảo an ninh năng lượng. Trước đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã có buổi làm việc với Đại sứ Thái Lan để tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn về nguồn cung. Dù Cục Hàng không đã khuyến nghị tìm kiếm nguồn hàng thay thế từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Brunei và Ấn Độ, nhưng đơn vị này cũng thừa nhận việc tìm nhà cung cấp mới trong bối cảnh hiện tại là vô cùng khó khăn. Hai nhà máy lọc dầu trong nước hiện cũng đang chịu áp lực sản xuất các sản phẩm dầu khác nên khó có thể tăng sản lượng nhiên liệu bay ngay lập tức.
Bên cạnh áp lực về nguồn cung, giá nhiên liệu tăng phi mã cũng đang bóp nghẹt ngành hàng không. Giá nhiên liệu bay giao dịch tại Singapore đã vọt lên mức khoảng 157 USD/thùng, cao gấp rưỡi so với thời điểm trước xung đột. Điều này khiến nhiều đường bay không còn lợi nhuận và đẩy các đơn vị nhập khẩu vào tình trạng chạm ngưỡng hạn mức tín dụng ngân hàng. Petrolimex và Skypec đang khẩn thiết kêu gọi các ngân hàng cung cấp các cơ chế tài chính linh hoạt hơn để duy trì hoạt động cho đến khi thị trường ổn định trở lại.
