Cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông bắt đầu từ cuối tháng 2 năm 2026 đang tạo ra những gợn sóng kinh tế lan tận tới Đông Nam Á. Đối với một khu vực phụ thuộc nặng nề vào nguồn năng lượng nhập khẩu, những xáo trộn tại eo biển Hormuz không chỉ là câu chuyện địa chính trị xa xôi mà là bài kiểm tra khắc nghiệt về khả năng kiểm soát lạm phát và an ninh năng lượng quốc gia.
Huyết mạch Hormuz và sự tổn thương của khu vực
Eo biển Hormuz là “nút thắt cổ chai” quan trọng nhất thế giới, nơi lưu thông gần 1/3 lượng khí hóa lỏng (LNG) và khoảng 60% lượng dầu thô nhập khẩu của châu Á. Riêng năm 2025, gần 90% tổng lượng dầu xuất khẩu qua đây đều đổ dồn về thị trường châu Á. Việc các cơ sở lọc dầu và lưu trữ tại Saudi Arabia hay UAE bị tấn công bằng tên lửa đã khiến nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng.
Sự phụ thuộc này đặc biệt rõ nét tại một số quốc gia: Philippines nhập khẩu tới 96% lượng dầu từ vùng Vịnh, trong khi con số này ở Việt Nam là khoảng 87% và Thái Lan là 74%. Khi eo biển bị phong tỏa, giá dầu Brent đã có lúc chạm ngưỡng 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt xuống dưới 90 USD nhờ các tín hiệu ngoại giao. Tuy nhiên, rủi ro về vật lý tức là sự thiếu hụt hàng hóa thực tế đang trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết khi lượng dự trữ của nhiều nước chỉ đủ dùng trong thời gian ngắn.
Việt Nam và bài toán dự trữ năng lượng hạn hẹp
Trong số các nền kinh tế Đông Nam Á, Việt Nam đang đứng trước áp lực không nhỏ. Theo dữ liệu từ các chuyên gia năng lượng, trong khi Thái Lan có lượng dự trữ dầu đảm bảo hơn 60 ngày tiêu thụ, Indonesia khoảng 21-25 ngày, thì Việt Nam hiện có mức dự trữ chưa đầy 20 ngày cung ứng.
Sự thiếu hụt về hạ tầng lưu trữ khiến Việt Nam dễ bị tổn thương hơn nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài. Khi nguồn cung từ Trung Đông bị nghẽn, các quốc gia sẽ phải tìm đến thị trường giao ngay (spot market) với mức giá đắt đỏ hơn gấp nhiều lần. Điều này không chỉ đẩy giá xăng dầu trong nước tăng cao mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất điện, bởi một phần đáng kể điện năng của Việt Nam hiện đang dựa vào các nhà máy nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu.
Trước tình hình này, các chuyên gia khuyến cáo các quốc gia như Việt Nam và Philippines có thể phải đối mặt với viễn cảnh giá năng lượng vượt ngưỡng chi trả, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hoặc cắt điện luân phiên nếu không có các biện pháp đa dạng hóa nguồn cung kịp thời.
Theo CNA
