Bạn có biết rằng có một hệ thống đang vận hành thế giới, kiểm soát mọi thứ từ giá cả, năng lượng cho đến chính sách của các chính phủ?
Đó không phải là hệ thống ngân hàng hay thị trường chứng khoán, mà chính là “Petro Dollar”. Trong hơn 50 năm qua, hệ thống này đã định hình thế giới của chúng ta.
Để hiểu về Petro Dollar, trước hết cần hiểu tầm quan trọng của dầu mỏ. Nó là nhiên liệu cho xe cộ, máy bay, tàu thủy và là nguyên liệu sản xuất nhựa, hóa chất, phân bón và thậm chí là điện năng. Nền kinh tế hiện đại phụ thuộc vào dầu mỏ trong hầu hết mọi lĩnh vực.
Vì dầu mỏ thiết yếu nên các quốc gia luôn không ngừng mua bán nó, tạo ra một thị trường toàn cầu khổng lồ.
Sự thống trị của đồng USD bắt đầu từ sau Thế chiến II, khi Mỹ trỗi dậy với nền kinh tế nguyên vẹn và hiệp ước Bretton Woods năm 1944 đã đưa đồng USD trở thành trung tâm tài chính thế giới, được bảo chứng bằng vàng.
Tuy nhiên, vào năm 1971, Tổng thống Nixon đã xóa bỏ chế độ bản vị vàng, được gọi là cú sốc Nixon, đưa thế giới bước vào kỷ nguyên tiền pháp định (fiat currency) – loại tiền giá trị dựa trên niềm tin và sự ổn định kinh tế thay vì hàng hóa vật chất.
Dù không còn được đổi ra vàng, đồng USD vẫn giữ vị thế độc tôn vì quy mô kinh tế Mỹ quá lớn và đã trở thành đồng tiền dự trữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu.
Bước ngoặt thực sự đến vào năm 1973 sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ OPEC. Để đáp trả việc các nước Ả Rập ngừng bán dầu cho các quốc gia ủng hộ Israel, Mỹ đã ký một thỏa thuận lịch sử với Saudi Arabia.
Saudi Arabia sẽ chỉ bán dầu bằng đồng USD, đổi lại Mỹ sẽ bảo hộ quân sự và hỗ trợ quốc gia này. Là nhà sản xuất lớn nhất, Saudi Arabia đã kéo theo các nước khác trong OPEC thực hiện theo, từ đó hình thành hệ thống Petro Dollar.
Điều này tạo ra một nhu cầu toàn cầu vĩnh cửu đối với đồng USD khi mọi quốc gia muốn mua dầu đều phải sở hữu và dự trữ USD, từ đó giúp đồng tiền này luôn mạnh, cho phép chính phủ Mỹ vay tiền dễ dàng với lãi suất thấp và dùng các lệnh trừng phạt tài chính để gây ảnh hưởng quốc tế.
Dòng tiền dầu mỏ sau đó được tái chế (Petro Dollar recycling) khi các nước sản xuất dầu tái đầu tư USD vào trái phiếu chính phủ Mỹ, bất động sản và các tập đoàn Mỹ, tạo thành một vòng lặp khép kín củng cố quyền lực cho đồng bạc xanh.
Tuy nhiên, tương lai của hệ thống này đang đứng trước thử thách khi các quốc gia như Nga, Venezuela, Ấn Độ và khối BRICS đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào đồng USD bằng cách giao dịch bằng đồng Euro hoặc Nhân dân tệ.
Dù vậy, việc từ bỏ Petro Dollar không hề đơn giản bởi đồng USD vẫn sở hữu tính thanh khoản cực cao và hệ thống pháp lý bảo vệ chặt chẽ.
Nó giống như việc cố gắng chuyển toàn bộ người dùng từ một mạng xã hội lớn sang một nền tảng mới khi mọi hợp đồng, bảo hiểm và định giá đã được mặc định theo hệ thống cũ.
Hiện nay, Trung Quốc và Nga đang thực hiện quá trình phi đô-la hóa một cách chọn lọc và dần dần, đồng thời Trung Quốc còn sử dụng thị trường vàng để từng bước phá vỡ sự kìm kẹp tài chính của Mỹ, khiến giá vàng thế giới tăng vọt lên những mức cao chưa từng có.
