Hôm nay (14/8), Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 với chủ đề “Từ chính sách đến hành động” đã chính thức diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh. Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Cục Biến đổi Khí hậu, Viện Tư vấn và Phát triển (CODE) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) với sự hỗ trợ Cục Kinh tế Liên bang Thuỵ Sĩ (SECO) tổ chức. Diễn đàn thu hút khoảng 400 đại biểu là đại diện các bộ, ngành, cơ quan quản lý thị trường chứng khoán (SSC, VNX, HNX, VSDC), các hiệp hội ngành hàng cùng đông đảo các định chế tài chính, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.
Chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức vận hành thực tế
Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn then chốt: chuyển trọng tâm từ xây dựng, hoàn thiện khung pháp lý sang tổ chức thực thi và vận hành thị trường carbon trong thực tế. Đưa thị trường carbon vào hoạt động không chỉ giúp Việt Nam thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, mà còn chuyển đổi góc nhìn: giảm phát thải không đơn thuần là nghĩa vụ tuân thủ pháp lý mà đang trở thành nguồn tạo dựng giá trị kinh tế và lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp.
Tại các phiên tham luận và thảo luận chuyên sâu, các cơ quan quản lý và chuyên gia đã tập trung làm rõ các nội dung trọng tâm:
- Vận hành thị trường trong nước: Lộ trình, quy trình vận hành sàn giao dịch carbon, cơ chế giao dịch, quy định thành viên, lưu ký, thanh toán và công bố thông tin.
- Khung pháp lý mới: Giới thiệu Nghị định số 112/2026/NĐ-CP về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
- Hợp tác quốc tế và Cơ chế Điều 6: Trao đổi về cơ chế hợp tác song phương theo Điều 6.2 và yêu cầu chất lượng tín chỉ, tính toàn vẹn môi trường, hệ thống đo đạc – báo cáo – thẩm định (MRV) theo Cơ chế Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris.
Bên cạnh các phiên nghị sự, hoạt động “Business Matching – Kết nối doanh nghiệp” đã diễn ra sôi nổi, tạo không gian kết nối trực tiếp giữa các đơn vị phát hành/cung cấp tín chỉ carbon với các doanh nghiệp có nhu cầu bù trừ phát thải, cũng như kết nối các dự án xanh với các nguồn tài chính và công nghệ phù hợp.
Mở đường cho dòng vốn xanh: Khung pháp lý và thực tiễn Trái phiếu xanh tại Việt Nam
Sự phát triển của thị trường carbon gắn liền với khả năng huy động nguồn lực tài chính. Trình bày tại Diễn đàn, TS. Lê Xuân Nghĩa đã mang đến bức tranh toàn cảnh về Tài chính xanh, Trái phiếu xanh và Tín dụng xanh tại Việt Nam:
- Bước tiến pháp lý quan trọng: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng được hoàn thiện, nổi bật là Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định 08/2022/NĐ-CP và đặc biệt là Quyết định 21/2025/QĐ-TTg ban hành Tiêu chí môi trường và Danh mục phân loại xanh (gồm 7 nhóm ngành, 45 loại hình dự án), cùng Thông tư 22/2026/TT-BNNMT về tích hợp giải trình dự án xanh.
- Thực trạng thị trường: Thị trường trái phiếu xanh tại Việt Nam hiện chủ yếu là phát hành riêng lẻ với sự tham gia của các nhà mua lớn như các công ty bảo hiểm và quỹ đầu tư. Các giao dịch xác nhận tiêu biểu từ năm 2022 đến 2026 thuộc về EVNFinance, BIDV, IDI – Sao Mai, AquaOne, Bình Thuận Plastic và Verdant Energy.
- Năng lượng tái tạo chiếm ưu thế, dư địa lớn cho các ngành khác: Hầu hết các giao dịch xác nhận công khai hiện nay vẫn tập trung ở nhóm năng lượng tái tạo. Các lĩnh vực như giao dịch nước sạch, giao thông điện, hạ tầng tuần hoạt và công trình hiệu suất cao đang là dư địa mở rộng lớn cho giai đoạn 2026–2030.
- Vai trò chất xúc tác của Bảo lãnh tín dụng: Các cơ chế bảo lãnh (như GuarantCo/PIDG) đóng vai trò then chốt giúp nâng cao chất lượng tín dụng, kéo dài kỳ hạn khoản vay và mở rộng tệp nhà đầu tư.
- Thông điệp cốt lõi: Trái phiếu xanh và tín dụng xanh không tự động là nguồn vốn rẻ. Giá trị thực sự chỉ xuất hiện khi tính minh bạch, “tính xanh” đạt chuẩn (kết hợp tuân thủ pháp luật Việt Nam và các nguyên tắc ICMA quốc tế) được kết hợp chặt chẽ với cấu trúc tín dụng vững chắc.
Diễn đàn Carbon Việt Nam 2026 được kỳ vọng không chỉ dừng lại ở các phiên đối thoại, mà sẽ tiếp tục biến các trao đổi thành các kết nối thực tế, các dự án giảm phát thải chất lượng và các đề xuất chính sách cụ thể, góp phần thúc đẩy nền kinh tế xanh Việt Nam phát triển bền vững.
