Sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra bài toán lớn cho các doanh nghiệp: Làm sao để AI không dừng lại ở một trào lưu hay công cụ giải trí, mà thực sự trở thành một lực lượng sản xuất trực tiếp và tạo ra tác động kinh doanh rõ rệt?
Tại Sự kiện Enterprise AI Summit 2026 diễn ra hôm nay (23/9) tại TP. Hồ Chí Minh, phóng viên đã có buổi đối thoại sâu sắc với ông Phạm Kim Hùng – CEO Base.vn về bản chất của AI, bài toán Business Context (ngữ cảnh doanh nghiệp) và bước chuyển mình chiến lược thành “The New Business Operating System”.
Phóng viên (PV): Chào ông Phạm Kim Hùng. Hiện nay khái niệm AI được nhắc đến rất nhiều, nhưng ở góc độ công nghệ và vận hành, ông định nghĩa bản chất của AI là gì và yếu tố nào đóng vai trò quyết định giúp AI đưa ra những câu trả lời hay quyết định chính xác?
Ông Phạm Kim Hùng: AI có thể thay đổi và tác động đến dữ liệu cũng như hiệu quả vận hành. Đây là sự khác biệt rất lớn giữa cách AI sử dụng phần mềm và cách con người sử dụng phần mềm.
Khi nói về AI, trước hết tôi muốn đưa ra một phần giới thiệu rất căn bản: AI thực chất là gì? Ở mức cơ bản nhất, AI, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn, hoạt động dựa trên việc liên tục dự đoán thông tin tiếp theo. Mỗi lần dự đoán về bản chất là một quá trình độc lập. Vì vậy, khi chúng ta đưa cùng một câu hỏi trong những thời điểm khác nhau, AI có thể đưa ra những câu trả lời khác nhau theo xác suất.
Vậy câu hỏi đặt ra là làm thế nào để những dự đoán đó trở nên hiệu quả và thông minh hơn? Câu trả lời là context – ngữ cảnh.
AI càng có nhiều ngữ cảnh thì càng có khả năng đưa ra câu trả lời chính xác, hiệu quả và phù hợp với chúng ta. Khi có ngữ cảnh, câu trả lời vẫn dựa trên xác suất, nhưng đó là một xác suất được thu hẹp đáng kể bởi những thông tin mà AI đã biết.
Ví dụ, nếu AI biết hôm nay là ngày tổ chức Enterprise AI Summit 2026 tại TP. Hồ Chí Minh, bạn là khách hàng của Base và vừa check-in tại sự kiện, AI có thể hiểu ngay bối cảnh để đưa ra lời chào phù hợp, thay vì lựa chọn từ hàng nghìn khả năng khác. Đây chính là điều căn bản của AI để chúng ta cùng nhìn nhận: chúng ta sẽ thích ứng và điều chỉnh hệ thống của mình như thế nào để AI có thể thực sự làm việc hiệu quả?
PV: Thưa ông, theo nhiều báo cáo, phần lớn các ứng dụng AI trong doanh nghiệp hiện nay vẫn chưa tạo ra tác động kinh doanh đáng kể. Theo ông, đâu là rào cản lớn nhất khiến các công ty chưa thể khai thác tối đa năng lực của AI?
Ông Phạm Kim Hùng: AI đã phát triển vô cùng nhanh trong thời gian vừa qua. Tuy nhiên, nếu nhìn vào thực tế, chúng ta sẽ thấy một khoảng cách rất lớn giữa năng lực của AI với khả năng ứng dụng AI ở cấp độ cá nhân và doanh nghiệp. Theo công bố gần nhất của MIT, phần lớn các ứng dụng AI trong thực tế chưa tạo ra tác động kinh doanh đáng kể.
Vậy tại sao lại như vậy? Vấn đề lớn nhất là các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay trước hết được xây dựng và tối ưu cho người dùng cuối. Khi chúng ta sử dụng Claude, ChatGPT hay những công cụ tương tự, chúng ta đưa cho AI rất nhiều dữ liệu. AI càng hiểu chúng ta thì càng hiểu cách chúng ta giao tiếp, cách chúng ta muốn tiếp nhận thông tin, thậm chí hiểu cả thói quen và sở thích của chúng ta. Vì vậy, khi AI đưa ra câu trả lời, chúng ta thường có cảm giác rằng câu trả lời rất phù hợp và hợp lý.
Nhưng với business thì khác. Điều đầu tiên là các mô hình AI nói chung không thực sự hiểu business của chúng ta. Hãy nhìn vào ngữ cảnh của một doanh nghiệp. Business context hiện nay thường rất phân mảnh, cô lập và loãng:
- Phân mảnh bởi toàn bộ hoạt động vận hành của doanh nghiệp được tách ra trong rất nhiều ứng dụng khác nhau, tương ứng với những quy trình hoàn toàn độc lập.
- Cô lập bởi tri thức của mỗi người vốn rất quan trọng. Ví dụ: chúng ta quản trị công ty như thế nào, chốt một deal như thế nào, đánh giá nhân sự ra sao… Những tri thức đó phần lớn nằm trong đầu mỗi người và chúng ta chưa bao giờ thực sự biến chúng thành ngữ cảnh cho AI.
- Loãng bởi khi cố gắng đưa AI vào doanh nghiệp, chúng ta thường gặp một vấn đề: không có đủ context. Vì vậy, chúng ta đưa cho AI tất cả mọi thứ – tất cả file tài liệu, tất cả dữ liệu – với hy vọng rằng bằng cách nào đó AI sẽ hiểu được context của doanh nghiệp.
Nhưng thực tế là AI thông minh hơn khi context được cô đọng và chính xác, khi nó biết chính xác mình cần tìm kiếm điều gì. Nếu chúng ta đưa cho AI một context window lên tới hàng triệu token, chưa chắc AI có thể tìm được chính xác câu trả lời cần thiết. Đây là vấn đề mang tính thiết kế của hầu hết các công cụ AI hiện nay.
Và vấn đề lớn hơn là từ trước đến nay, chúng ta thiết kế toàn bộ business của mình theo một cấu trúc dành cho con người. Chúng ta chưa bao giờ thiết kế business dành cho AI. Mỗi người tự có context của mình, tự có bối cảnh, tự biết những gì mình cần làm. Điều đó trước đây không cần thiết đối với AI. Nhưng chúng ta đã đúng cho đến trước năm 2026.
PV: Vậy để AI và con người có thể làm việc cùng nhau một cách hiệu quả, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy và kiến trúc vận hành như thế nào?
Ông Phạm Kim Hùng: Tất cả chúng ta đều có thể mua thêm model, mua thêm những module mới nhất, nhưng chúng ta không thể mua được business context của chính doanh nghiệp mình. Điều đầu tiên chúng ta phải làm là xây dựng nó. Chúng ta phải xây dựng business context để AI có thể hiểu doanh nghiệp, và chắc chắn không có ai có thể làm thay chúng ta việc này.
Để AI và con người làm việc cùng nhau, chúng ta cần một kiến trúc phần mềm kiểu mới dựa trên các tiêu chí quan trọng:
- Thực sự tạo ra kết quả thực tế, không đưa AI vào chỉ như một trào lưu.
- Thực sự hiểu và tạo được business context.
- Giữ lại những giá trị cốt lõi: một nền tảng toàn diện, tối ưu cho từng nghiệp vụ, mang tính nhân bản và hướng đến con người.
Để tìm câu trả lời, hãy nhìn lại câu chuyện của Amazon 20 năm trước. Khi đó, Jeff Bezos đã đưa ra một mệnh lệnh quyết liệt: mọi thứ ở Amazon phải là service. Trước đây, các hệ thống thường gắn chặt các thành phần với nhau; khi một phần thay đổi, toàn bộ hệ thống dễ nổ tung. Bezos đã thay đổi điều đó bằng kiến trúc hướng dịch vụ (service-oriented architecture).
Trong thời đại mới, thay vì “phần mềm đối tính năng”, chúng ta chuyển sang “phần mềm đối nghiệp vụ” dựa trên 3 nguyên tắc:
- Định danh: Mọi thứ tham gia trong hệ thống phải biết rõ mình là ai và mục tiêu là gì.
- Chuẩn hóa: Những gì một service cung cấp ra bên ngoài phải được chuẩn hóa và công bố chính xác (làm được gì, cần input gì, tạo ra output gì).
- Đóng kín vận hành bên trong: Cách vận hành bên trong được đóng kín để tối ưu hóa, nhưng giao tiếp bên ngoài phải tuân theo chuẩn chung.
Cấu trúc này tương đồng hoàn toàn với cách doanh nghiệp vận hành: có nhân sự/phòng ban (định danh), có chức năng/nhiệm vụ (input/output) và có không gian làm việc riêng để thực thi. Khi đưa AI vào đúng kiến trúc này, chúng ta không cần thay đổi toàn bộ hệ thống. AI sẽ tham gia như một thực thể mới, được gán danh tính và danh sách chức năng cụ thể – ví dụ như một “trợ lý tuyển dụng” – hoạt động bình đẳng và xuyên suốt cùng con người.
PV: Sự thay đổi về kiến trúc này giúp giải quyết bài toán Business Context cụ thể ra sao, và định hướng tới đây của Base.vn sẽ là gì?
Ông Phạm Kim Hùng: Khi đã có một chuẩn vận hành, Business Context được xác định và mở rộng rất rõ ràng thông qua hai năng lực: khả năng hiểu và khả năng mở rộng.
Ví dụ, khi xử lý nhiệm vụ “close một deal”, hệ thống từ ID của deal có thể truy xuất chính xác đối tượng, giá trị, tên và service cần xử lý. Từ Service ID, hệ thống tiếp tục mở rộng ra mục tiêu, form, cấu trúc object, quy tắc (rules), công cụ (tools) và file hướng dẫn. Nhờ đó, AI nắm trọn vẹn context để thực hiện các hành động như edit deal hay tạo task một cách chính xác.
Với kiến trúc mới này, chúng ta đạt được 3 giá trị cốt lõi:
- Chuẩn hóa toàn bộ vận hành dựa trên các luồng nghiệp vụ tập trung.
- Xác định rõ ràng input và output cho từng service.
- Con người và AI cùng thực hiện công việc trên một framework xuyên suốt.
Từ đây, Base sẽ không còn được nhìn nhận đơn thuần theo các ứng dụng riêng lẻ mà chỉ còn các business service. Và hôm nay, tại Sự kiện Enterprise AI Summit 2026 ở TP. Hồ Chí Minh, tôi muốn trân trọng công bố với tất cả quý vị khách hàng: Base sẽ thay đổi định vị, không chỉ là một công ty làm software, mà chuyển sang định nghĩa mới – The New Business Operating System.
Trong hệ điều hành doanh nghiệp mới này, mọi hoạt động đều dựa trên các service được vận hành song hành bởi AI và con người. Doanh nghiệp sẽ không còn bị bó hẹp bởi tính năng phần mềm, mà tập trung vào câu hỏi: “Chúng ta cần gì và muốn đạt được điều gì?”. Đây cũng là lần đầu tiên doanh nghiệp có thể đóng gói toàn bộ tri thức, kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy thực tế thành một phần giá trị sống động của hệ thống vận hành.
PV: Xin cảm ơn ông Phạm Kim Hùng về những chia sẻ rất tầm vóc và giàu cảm hứng! Chúc Base.vn sẽ tiên phong dẫn dắt làn sóng chuyển đổi vận hành doanh nghiệp cùng AI thành công!
