Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa ghi dấu mốc lịch sử khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và bắt đầu quá trình gia nhập chỉ số FTSE GEIS. Nhân sự kiện Chương trình Giải thưởng Quỹ đầu tư chứng khoán Việt Nam 2026 (VFA 2026) diễn ra tại Hà Nội, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Bà Vũ Thị Chân Phương – Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) về tầm nhìn chiến lược, cơ hội và các định hướng trọng tâm nhằm phát triển ngành Quỹ trở thành lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp nòng cốt trên thị trường.
Phóng viên (PV): Kính chào Bà Vũ Thị Chân Phương. Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam mang lại ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển chung của thị trường tài chính và đặc biệt là ngành quỹ đầu tư, thưa Bà?
Bà Vũ Thị Chân Phương: Nâng hạng mở ra cơ hội mới cho thị trường và cả với ngành quỹ, nhưng đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu mới. Khi vị thế và mức độ kết nối của thị trường Việt Nam được nâng lên, yêu cầu đối với các định chế đầu tư chuyên nghiệp cũng phải được nâng lên tương ứng.
Từ góc độ cơ quan quản lý, chúng tôi cho rằng phát triển ngành Quỹ cần được đặt trong tổng thể quá trình tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư, nâng cao chất lượng thị trường và tăng khả năng huy động, phân bổ nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Thị trường chứng khoán không chỉ là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, mà còn phát huy vai trò thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ phát triển kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới tăng trưởng cao, bền vững, đẩy mạnh hạ tầng, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế xanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động được nhiều vốn hơn, mà quan trọng hơn là phải huy động và phân bổ vốn hiệu quả hơn, đúng hướng hơn và bền vững hơn. Đây chính là không gian và dư địa phát triển rất lớn đối với ngành Quỹ.
PV: Thưa Bà, quan điểm và định hướng của Bộ Tài chính cũng như UBCKNN trong việc định hình vai trò của ngành Quỹ trong giai đoạn mới này được triển khai ra sao?
Bà Vũ Thị Chân Phương: Quan điểm của Bộ Tài chính là phát triển ngành Quỹ phải được đặt trong tổng thể quá trình cải cách thị trường tài chính, phát triển thị trường vốn và tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư. Tinh thần này được thể hiện rõ qua Quyết định số 1413/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam và Quyết định số 3168/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính về tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán theo hướng cân bằng, chuyên nghiệp, bền vững.
Phát triển ngành Quỹ không đơn thuần là tạo thêm sản phẩm đầu tư cho người dân, mà quan trọng hơn là hình thành và phát triển một lực lượng nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp, tập hợp các nguồn vốn phân tán trong xã hội thành dòng vốn có tổ chức, được quản lý chuyên nghiệp và phân bổ vào các lĩnh vực tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế.
Tính đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý (bao gồm cả danh mục ủy thác) đạt khoảng 846 nghìn tỷ đồng (tương đương 32,5 tỷ USD). Trong 10 năm qua, tổng giá trị tài sản quản lý tăng bình quân trên 20%/năm. Mặc dù quỹ mở và quỹ ETF đang chiếm khoảng 80% tổng giá trị tài sản ròng nhờ tính thanh khoản và minh bạch, ngành Quỹ vẫn cần tiếp tục đổi mới để nâng cao chất lượng dòng vốn và năng lực quản trị.
PV: Để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược đó, UBCKNN sẽ tập trung vào những giải pháp và định hướng trọng tâm nào trong thời gian tới, thưa Bà?
Bà Vũ Thị Chân Phương: Trong thời gian tới, UBCKNN sẽ tập trung vào 6 định hướng lớn nhằm thúc đẩy ngành Quỹ phát triển thực chất, chuyên nghiệp và bền vững:
- Thứ nhất, hoàn thiện khung khổ pháp lý: Rà soát, nghiên cứu quy định liên quan đến công ty quản lý quỹ, quỹ đầu tư, đại lý phân phối và các tổ chức dịch vụ; tạo điều kiện phát triển đa dạng sản phẩm đáp ứng nhu cầu tích lũy dài hạn của người dân. Tinh thần xuyên suốt là khuyến khích đổi mới gắn liền với quản trị rủi ro, minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư.
- Thứ hai, tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư: Tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp, từng bước hình thành cơ sở nhà đầu tư cân bằng, cung cấp nguồn vốn dài hạn tốt hơn cho thị trường.
- Thứ ba, đa dạng hóa sản phẩm quỹ: Phát triển các sản phẩm kết nối nguồn vốn với các lĩnh vực ưu tiên như hạ tầng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh. Mở rộng khả năng tiếp cận của người dân theo khuôn khổ pháp lý hiện hành (như Thông tư 136/2025/TT-BTC về quỹ trái phiếu hạ tầng, quỹ thị trường tiền tệ…).
- Thứ tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và chuẩn mực hoạt động: Yêu cầu các công ty quản lý quỹ nâng cao chất lượng quản trị rủi ro, năng lực phân tích, ứng dụng công nghệ và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Kiểm soát chặt rủi ro định giá, thanh khoản, xung đột lợi ích. UBCKNN sẽ tăng cường giám sát dựa trên rủi ro và xử lý nghiêm các vi phạm.
- Thứ năm, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức: Phối hợp với VSDC, các Sở Giao dịch, công ty chứng khoán, quản lý quỹ và cơ quan báo chí để đào tạo nhà đầu tư về cơ chế hoạt động, rủi ro, chi phí và phương pháp phân bổ tài sản, giúp nhà đầu tư hình thành thói quen đầu tư dài hạn có kỷ luật.
- Thứ sáu, chủ động hội nhập và thu hút vốn quốc tế: Tận dụng việc FTSE Russell nâng hạng (quá trình gia nhập FTSE GEIS thực hiện theo 4 đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027) để thu hút không chỉ dòng vốn theo chỉ số mà cả các dòng vốn chủ động, dài hạn từ các định chế toàn cầu.
PV: Bà có thông điệp hoặc kỳ vọng gì gửi đến cộng đồng các công ty quản lý quỹ và các thành viên thị trường trong giai đoạn bước ngoặt này?
Bà Vũ Thị Chân Phương: Trong giai đoạn mới, ngành Quỹ cần được nhìn nhận là một lực lượng định chế đầu tư chuyên nghiệp có vai trò chiến lược trong việc chuyển hóa nguồn vốn xã hội thành vốn dài hạn cho nền kinh tế. Để làm được điều này, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các Sở Giao dịch, VSDC, công ty quản lý quỹ, ngân hàng lưu ký và các nhà đầu tư là vô cùng thiết yếu.
UBCKNN sẽ luôn đồng hành cùng thị trường, tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý giám sát và tạo môi trường để ngành Quỹ phát triển an toàn, minh bạch, có năng lực cạnh tranh cao. Tôi tin tưởng rằng cộng đồng các tổ chức quản lý quỹ sẽ tiếp tục phát huy tinh thần chuyên nghiệp, đổi mới và tuân thủ, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Bà!
