Giá dầu thế giới đã tăng vọt qua mốc 110 USD/thùng và các thị trường chứng khoán đồng loạt lao dốc khi cuộc chiến leo thang giữa Mỹ – Israel và Iran làm dấy lên lo ngại về sự gián đoạn kéo dài đối với các chuyến hàng đi qua eo biển Hormuz. Vào Chủ nhật, Iran đã chỉ định Mojtaba Khamenei kế nhiệm cha mình là Ali Khamenei làm Lãnh đạo tối cao, một tín hiệu cho thấy sau một tuần xung đột, phe cứng rắn vẫn nắm quyền kiểm soát đất nước, trong khi Mỹ và Israel đã thực hiện các làn sóng không kích mới trên khắp Iran vào cuối tuần qua, tấn công nhiều mục tiêu bao gồm cả các kho dầu. Sự gián đoạn nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng từ khu vực này đang đe dọa đẩy giá tiêu dùng và chi phí kinh doanh trên toàn thế giới lên cao, với giá dầu thô Brent tại châu Á sáng thứ Hai tăng gần 24% lên mức 114,74 USD và dầu ngọt nhẹ Nymex tăng hơn 26% lên 114,78 USD. Các thị trường chứng khoán khu vực châu Á – Thái Bình Dương giảm mạnh với chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 7%, Hang Seng của Hồng Kông mất hơn 3% và ASX 200 của Úc thấp hơn 4%, đặc biệt chỉ số Kospi của Hàn Quốc đã giảm hơn 8% dẫn đến việc phải tạm dừng giao dịch trong 20 phút để kiềm chế tâm lý bán tháo hoảng loạn.
Thị trường năng lượng tê liệt và bóng ma suy thoái từ eo biển Hormuz
Khoảng một phần năm nguồn cung dầu thế giới thường được vận chuyển qua eo biển Hormuz, nhưng lưu thông qua đoạn eo biển hẹp này gần như đã dừng lại kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Trong khi nhiều người dự đoán dầu sẽ chạm mốc 100 USD trong tuần này, thực tế giá đã nhảy vọt 10% chỉ trong một phút và tăng thêm 10% nữa chỉ 15 phút sau đó trong phiên giao dịch sớm tại châu Á. Mặc dù tuần trước các thị trường còn khá bình thản trước kịch bản hàng triệu thùng dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng bị kẹt trong vùng Vịnh, nhưng sự leo thang cuối tuần cùng cảnh tượng cơ sở hạ tầng năng lượng bị phá hủy ở cả Iran và khắp vùng Vịnh đã khiến các nhà đầu tư kinh hãi. Một số nhà phân tích lập luận rằng nếu việc đóng cửa eo biển kéo dài đến cuối tháng 3, giá dầu có thể lập kỷ lục trên 150 USD/thùng khi người ta nhận ra rằng xung đột này sẽ không kết thúc sớm. Tình trạng này cũng làm tăng chi phí các sản phẩm phái sinh như nhiên liệu phản lực và tiền chất phân bón, đồng thời khiến các khách hàng châu Á phải cạnh tranh giá khí đốt với Mỹ, dẫn đến việc một số tàu chở dầu vốn đang hướng tới châu Âu đã phải quay đầu giữa Đại Tây Dương.
Phản ứng chính trị và nỗ lực điều tiết sản lượng của các quốc gia vùng Vịnh
Tổng thống Mỹ Donald Trump phản hồi về sự tăng giá bằng cách tuyên bố rằng mức tăng ngắn hạn là cái giá nhỏ phải trả để loại bỏ mối đe dọa hạt nhân từ Iran, đồng thời Bộ trưởng Năng lượng Mỹ khẳng định Israel mới là bên nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran chứ không phải Mỹ. Tại vùng Vịnh, Kuwait đã thông báo cắt giảm sản lượng dự phòng do các mối đe dọa từ Iran đối với tàu thuyền, trong khi sản lượng của Iraq gần như sụp đổ khi giảm 70% xuống còn 1,3 triệu thùng/ngày vì không còn không gian lưu trữ. Các quốc gia vùng Vịnh buộc phải cắt giảm sản xuất vì dầu thô đang chất đống mà không có lối thoát do các tàu chở dầu lo sợ bị tấn công tại eo biển Hormuz. Bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump rằng cuộc chiến “đã thắng”, tình hình vẫn ít có dấu hiệu hạ nhiệt khi Iran có lãnh đạo tối cao mới. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright kỳ vọng lưu thông qua eo biển sẽ sớm được khôi phục sau khi Mỹ phá hủy khả năng đe dọa của Iran, nhưng ông cũng thừa nhận rằng để giao thông trở lại bình thường sẽ mất vài tuần chứ không phải vài tháng.
