Rác của người này đôi khi lại là kho báu của Michael Haskell.
Chàng trai 18 tuổi này chuyên mua lại các kho hàng bị bỏ hoang tại khu vực đô thị New York (New York tri-state) rồi bán lại các vật dụng bên trong. Theo các tài liệu do CNBC Make It xác minh, mô hình kinh doanh mang tên Mike’s Unique Treasures của anh đã mang về khoảng 135.000 USD trong năm 2025 nhờ bán hàng trên eBay cùng các phiên đấu giá, và thu thêm 85.000 USD chỉ tính từ tháng 1 đến giữa tháng 7.
Hành trình khởi nghiệp của Haskell thực ra không bắt đầu từ đây. Từ nhỏ, anh đã biết kiếm vài USD bằng cách bán lại sách cũ trên eBay, hoặc gom mua những bộ Lego hiếm rồi chờ đến khi hãng ngừng sản xuất để bán lấy lời. “Tôi chưa từng biết chính xác mình sẽ làm nghề gì”, Haskell chia sẻ. “Nhưng tôi luôn đinh ninh rằng mình sẽ tự làm chủ một công việc kinh doanh riêng.”
Đây cũng là tư duy chung của nhiều bạn trẻ hiện nay. Theo báo cáo tháng 7 từ Viện Nghiên cứu Bank of America, Thế hệ Z (Gen Z) đang đóng góp “vượt trội” vào đà tăng trưởng của xu hướng thành lập doanh nghiệp gần đây. Tính đến tháng 6, tốc độ nộp đơn đăng ký kinh doanh của Gen Z cao hơn gấp đôi so với nhóm Millennials và Gen X. Báo cáo cũng chỉ ra độ tuổi của các nhà sáng lập đang “trẻ hóa rõ rệt”, đồng thời nhận định: “Trong bối cảnh thị trường lao động nhiều thách thức, việc khởi nghiệp được người trẻ coi là một hướng đi thay thế để tăng thu nhập và phát triển sự nghiệp.”
Haskell tìm đến các kho hàng bỏ hoang một phần vì muốn tạo sự khác biệt so với bạn bè đồng lứa. “Nhìn xung quanh, thấy ai cũng sở hữu bảng điểm GPA 4.0 hoàn hảo làm tôi có chút tự ti,” anh nhớ lại. Khi nghĩ về chặng đường đại học phía trước, anh tự hỏi: “Làm thế nào để mình trở nên nổi bật giữa đám đông?”
Thực tế, cuộc đua vào đại học đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Tổ chức Common App – hệ thống xử lý hồ sơ đăng ký đại học cho hơn 1 triệu học sinh mỗi năm – cho biết số lượng thí sinh và đơn đăng ký liên tục tăng qua từng năm. Trong kỳ tuyển sinh 2025–2026 (tính đến ngày 1/3), số lượng thí sinh đã tăng 2% và tổng số đơn đăng ký tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.
Cú hích tiếp theo đến rất tình cờ khi Haskell xem lại chương trình truyền hình thực tế “Storage Wars” (Đại chiến kho báu): “Tôi bị cuốn hút ngay từ lúc đó.” Đầu năm 2024, Haskell mua kho hàng bị bỏ hoang đầu tiên với giá chỉ 10 USD và bán lại một bình khí CO2 tìm thấy bên trong với giá 40 USD. Không lâu sau, anh vừa đi học vừa đều đặn vận hành công việc kinh doanh này.
“Thứ Bảy và Chủ nhật nào tôi cũng đi lùng các kho hàng, rồi lại tất bật quay về để kịp chuẩn bị cho buổi học sáng Thứ Hai,” Haskell, người vừa tốt nghiệp trung học vào tháng 6 vừa qua, cho biết.
Anh chưa thể nói trước tương lai của công việc này sẽ ra sao: “Có thể thời gian đầu vào đại học sẽ là lúc công việc kinh doanh bết bát nhất, hoặc cũng có thể là thuận lợi nhất.” Nhưng anh cảm thấy hoàn toàn thoải mái, vì dù thế nào đi nữa, đây vẫn là một trải nghiệm vô cùng xứng đáng.
Đi tìm những dấu vết
Haskell chỉ được xem qua một vài bức ảnh chụp kho hàng trước khi đấu giá chứ không hề biết chính xác bên trong chứa những gì. Nhưng đó mới chính là điểm kịch tính.
Thương vụ hời nhất của anh diễn ra từ khá sớm, khi anh chi 450 USD để mua một kho hàng vốn thuộc sở hữu của Andrew Crispo – một nhà buôn nghệ thuật từng vướng vòng lao lý tại Manhattan. Bên trong kho chứa một bức tranh của Man Ray (họa sĩ đại tài thuộc phong trào Đa-đa và Sáng tạo) cùng nhiều bản phác thảo của họa sĩ hiện đại Walt Kuhn. Tổng số tác phẩm này sau đó được bán với giá 36.000 USD.
Cú “trúng số” này đã thuyết phục hoàn toàn cha mẹ rằng anh đang đi đúng hướng, đồng thời trở thành động lực lớn cho anh: “Mỗi lần lái xe đến một kho hàng mới, trong đầu tôi luôn đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là một ‘thương vụ Crispo’ tiếp theo?”
Thành công trong nghề này gói gọn ở việc xâu chuỗi các manh mối về cuộc đời của chủ sở hữu cũ. Chẳng hạn, những món đồ lưu niệm từ trường cũ của ai đó chưa chắc bán được nhiều tiền, nhưng nó cho thấy chủ nhân là người có học vấn, đồng nghĩa với khả năng cao sẽ có những món đồ đắt giá khác nằm đâu đó trong kho. “Bạn kiếm tiền không phải bằng cách nhìn vào những thứ hiện hữu ngay trước mắt, mà bằng cách kết nối các chi tiết nhỏ nhặt tưởng chừng không liên quan,” anh tiết lộ.
Haskell thường xuyên săn tìm trên các trang web đấu giá kho hàng bỏ hoang. Anh cùng vài người bạn thậm chí còn phát triển một công cụ AI chuyên quét tên các nhân vật lớn liên quan đến các lô hàng.
Sau khi chốt mua một kho hàng (thường có giá từ 500 USD trở xuống), anh mất vài giờ dọn dẹp, sau đó phân loại, vận chuyển và lưu trữ đồ đạc tại nhà mẹ ở Englewood Cliffs, New Jersey để đăng bán dần. Haskell cũng sử dụng Google Lens, ChatGPT hoặc tham khảo các niêm yết trên eBay để định giá sản phẩm.
Hiện tại, anh dành khoảng 20–25 giờ mỗi tuần cho công việc này. Qua hàng trăm giờ lăn lộn, anh đã nắm được thói quen lưu trữ đồ đạc của mọi người, nhưng những yếu tố bất ngờ vẫn luôn xuất hiện vì “mỗi chủ nhân và mỗi kho hàng là một câu chuyện hoàn toàn khác nhau.”
Khi nhà riêng trở thành kho chứa hàng
Bước qua không gian ngập tràn đồ nội thất và trang trí tại nhà mẹ của Haskell, rất khó để phân biệt đâu là đồ dùng gia đình, đâu là hàng gom từ các kho bãi. Tại đây có đủ loại đèn cổ, tượng linh miêu chạm khắc gỗ thủ công, hàng tá vỏ ốc xà cừ, cùng các bức tranh đa dạng kích cỡ và phong cách.
Trê các kệ hàng trong gara, vô số thùng chứa đồ từ giày Nike cho đến các kỷ vật thời Chiến tranh Lạnh được xếp ngăn nắp, bên ngoài ghi chú mô tả hoặc mã số bằng bút dạ đen. Lối đi dài nối từ gara vào nhà xếp kín thùng carton, đĩa than, đồ gỗ và những chồng sách cao ngất ngưỡng. Haskell ước tính có khoảng 2.000 đến 3.000 đầu sách đang nằm rải rác khắp nhà.
Những món đồ này có thể “tọa bãi” tại đây từ 2 tuần đến 2 năm để chờ khách mua. Thỉnh thoảng, nếu gặp món đồ ưng ý như một tấm thảm trang trí hay một chiếc đèn độc lạ, anh sẽ giữ lại dùng.
Haskell chia sẻ việc quan sát mẹ thương lượng giá tại các phiên thanh lý tài sản trước đây đã giúp anh học được cách ước tính giá trị đồ đạc. Ngày anh chưa đủ tuổi vị thành niên, mẹ là người ký tên mua kho hàng và hỗ trợ giao dịch với khách trong lúc anh đang trên lớp.
Mỗi khi cảm thấy áp lực vì phải cân bằng giữa việc học và kinh doanh, anh lại nhớ về cảm giác phấn khích của thương vụ Crispo: “Mình từng trúng một kho rất hời. Vậy thì phải tiếp tục săn kho tiếp theo thôi.”
Thay đổi góc nhìn về vật chất
Sau hai năm lăn lộn với nghề, Haskell không còn xem chương trình “Storage Wars” nữa vì cho rằng nó không phản ánh đúng thực tế công việc. “Thực tế đòi hỏi rất nhiều công sức nghiên cứu đằng sau mà trên tivi không hề chiếu,” anh nói.
Đúng như kỳ vọng ban đầu, mô hình kinh doanh này đã giúp Haskell cầm chắc tấm vé vào Đại học Emory ở Atlanta. Bài luận săn học bổng của anh xoay quanh hành trình tìm cách trả lại một Huân chương Trái tim Tím (Purple Heart) tìm thấy trong kho. Anh từng dò theo địa chỉ trên một kiện hàng cùng kho để đến tận nơi trao lại, nhưng những tiếng gõ cửa và thư để lại đều không có hồi đáp. Không muốn bán món đồ danh giá này, anh quyết định giữ lại cẩn thận.
Chuẩn bị nam tiến cho năm nhất đại học, Haskell vẫn chưa rõ số phận của Mike’s Unique Treasures trong 4 năm tới sẽ ra sao. Anh dự đoán việc duy trì mô hình này ở Atlanta sẽ khó khăn hơn do mật độ dân cư không dày đặc như New York. Vì vậy, anh đang tìm hiểu các hướng kinh doanh mới như xây dựng, vận hành kho bãi hoặc đầu tư lướt sóng bất động sản tại đây.
Dù chưa đóng cửa thương hiệu cá nhân, Haskell khẳng định những bài học đúc kết được sẽ theo anh suốt đời. Trải nghiệm này “đã thay đổi hoàn toàn cách tôi nhìn nhận về đồ đạc vật chất.” Giờ đây, anh mua sắm ít hơn và ưu tiên đầu tư vào đồ cũ như nội thất hay quần áo – những thứ anh đánh giá có chất lượng tốt hơn đồ mới hiện nay.
“Đặc biệt là ở Mỹ, mọi người đang mua sắm quá nhiều đồ mới không cần thiết,” anh nói thêm. Việc tích trữ đồ đạc chỉ để thỏa mãn cảm giác sở hữu là điều không đáng: Nếu một món đồ không có giá trị kinh tế hay giá trị kỷ niệm, “hãy học cách buông bỏ nó.”
