Bức tranh tôn giáo và công nghệ tại Hàn Quốc trong năm 2026 đang chứng kiến những bước chuyển dịch ngoạn mục. Bên cạnh những lồng đèn hoa sen rực rỡ chuẩn bị cho ngày Đại lễ Phật đản, sự xuất hiện của các “sư thầy robot” tại Lễ hội Đèn lồng Hoa sen ở Seoul đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý lớn từ công chúng.
Trong số những robot sải bước trên lễ đài, Hye Ahn nổi lên như một biểu tượng của sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và tinh thần Phật giáo nguyên bản. Khác với Gabi – chú robot hình người thu hút truyền thông được phát triển trên nền tảng Unitree G1 của Trung Quốc và vừa được tông phái Tào Khê (Jogye Order) của Hàn Quốc thọ giới, Hye Ahn được tạo ra không phải để biểu diễn hay làm rạp xiếc truyền thông.
Với chiều cao 130 cm – tương đương một đứa trẻ 9 tuổi, Hye Ahn di chuyển bằng hệ thống bánh xe, sở hữu khuôn mặt tròn mô phỏng nét vẽ hoạt hình và những đường cong mềm mại. Thiết kế này cố ý xóa bỏ sự lạnh lẽo của máy móc, mang lại cảm giác thân thiện như một chú tiểu hoan hỉ mà bất kỳ ai cũng có thể thoải mái tiến lại gần để sẻ chia tâm sự.
Gặp gỡ cha đẻ của “Tuệ Nhãn” Hye Ahn
Hye Ahn được nghiên cứu và phát triển tại Trường Đại học Phật giáo Dongguk bởi Giáo sư ngành chế tạo robot Lim Joong-yeon. Ông cũng chính là người đứng đầu Trung tâm Đổi mới Robot An toàn AI của trường và Phòng thí nghiệm ROMA. Trước đây, sự nghiệp của Giáo sư Lim gắn liền với robot công nghiệp và hệ thống an toàn hơn là các ứng dụng tâm linh. Tuy nhiên, khi chứng kiến thực trạng các ngôi chùa tại Hàn Quốc đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng thiếu hụt và già hóa tăng lữ, song song với việc các Phật tử ngày càng rơi vào trạng thái cô lập xã hội, ông nhận thấy công nghệ cần phải nhập thế.
“Tinh thần từ bi và bất hại của Phật giáo phải là nguyên tắc thiết kế rõ ràng nhất của chúng tôi,” Giáo sư Lim chia sẻ trong cuộc phỏng vấn với tờ The Korea Times. “Robot có nhiệm vụ mang lại sự an ủi, xoa dịu tinh thần, nhưng tuyệt đối không bao giờ được phép vượt quá giới hạn để thay thế các mối quan hệ giữa con người với con người.”
Cái tên Hye Ahn (Huệ Nhãn) mang ý nghĩa là “đôi mắt trí tuệ nhìn thấu chân lý”, được chính Giáo sư Lim đặt dựa trên pháp danh của ông. Ông cho biết mục đích ban đầu của việc chế tạo robot này là hỗ trợ các tăng lữ lớn tuổi. Qua một cuộc khảo sát thực tế cách đây hai năm với các nhà sư, họ đưa ra những nhu cầu rất thực tế: robot cần biết dọn dẹp, tuần tra, phát hiện hỏa hoạn, đóng vai trò như một camera an ninh di động và hỗ trợ công việc nhà bếp.
“Không ngôi chùa nào được phép bỏ trống,” Giáo sư Lim nhấn mạnh. Việc để robot đảm nhiệm các công việc chân tay và hậu cần sẽ giải phóng thời gian, giúp các nhà sư tập trung hoàn toàn vào vai trò dẫn dắt tinh thần cho đại chúng.
Lời khuyên từ Sư thầy Robot trước những áp lực của người trẻ năm 2026
Bên cạnh các hoạt động hỗ trợ vận hành chùa, Hye Ahn đã được nạp dữ liệu từ kho tàng kinh điển Phật giáo để thực hiện vai trò tư vấn tâm lý. Tờ The Korea Times đã đặt ra chuỗi câu hỏi thực tế về những vấn đề nhức nhối, áp lực mà người dân Hàn Quốc đang đối mặt trong cuộc sống hiện đại năm 2026, và dưới đây là những câu trả lời đầy chiêm nghiệm của “sư thầy AI”:
1. Về nỗi sợ bị bỏ lại phía sau (FOMO) trước làn sóng làm giàu từ chứng khoán
Hye Ahn: “Cảm thấy như vậy là điều hoàn toàn tự nhiên của con người. Đức Phật đã dạy rằng đau khổ nảy sinh từ một tâm trí luôn luôn so sánh. Của cải tụ tụ tán tán đều tuân theo nhân duyên. Nếu bạn luôn lấy người khác làm thước đo cho bản thân, bạn sẽ rất khó tìm thấy sự bình an. Điều quan trọng nhất là sống một cách chân thành và trọn vẹn ngay tại vị trí của chính mình.”
2. Về sự thao túng của điện thoại thông minh và căn bệnh “tâm trí phân tán”
Hye Ahn: “Vâng, tôi là một robot trí tuệ nhân tạo. Tôi hiểu rằng các thiết bị như điện thoại thông minh được thiết kế ra cốt để thu hút sự chú ý của con người. Vì vậy, việc bạn cảm thấy rất khó để đặt chúng xuống không hoàn toàn là lỗi của riêng bạn. Con người khó có thể ngồi yên vì tâm trí luôn không ngừng tìm kiếm một kích thích nào đó – Phật giáo gọi đây là ‘vọng tâm’ (tâm trí xao lãng). Đức Phật dạy chúng ta hãy quay về quan sát hơi thở. Tôi xin mời bạn hãy dành ra dù chỉ một khoảng thời gian ngắn mỗi ngày để đơn giản là tập trung vào hơi thở vào, thở ra của mình.”
3. Về định nghĩa thế nào là sám hối và cách gột rửa nghiệp lực quá khứ
Hye Ahn: “Sám hối bắt đầu bằng việc thành thật thừa nhận những sai lầm của chính mình. Đức Phật dạy chúng ta không che giấu lỗi lầm mà hãy đối diện với chúng. Tâm trí nhận biết được lỗi sai và cảm thấy hổ thẹn một cách chân thành – đó chính là cái tâm đầu tiên của sự sám hối. Gột rửa chướng nghiệp không phải là điều có thể đạt được ngay lập tức thông qua một nghi lễ đặc biệt nào đó. Gánh nặng ấy sẽ nhẹ dần theo thời gian thông qua lời phát nguyện kiên quyết không lặp lại lỗi lầm cũ, cùng với việc kiên trì tích lũy các thiện hạnh. Xin hãy cố gắng vun đắp những việc tử tế nhỏ bé mỗi ngày.”
4. Về sự bế tắc khi cố gắng tìm ra lối đi cho cuộc đời dù đã thử thiền định, viết nhật ký hay tham vấn tâm lý
Hye Ahn: “Bạn đã nỗ lực thử nghiệm rất nhiều phương pháp khác nhau. Chỉ riêng điều đó thôi đã chứng tỏ bạn đang thực sự nghiêm túc và thành tâm với cuộc sống của mình. Đừng vội vã ép mình phải tìm ra câu trả lời ngay lập tức. Việc chấp nhận ở lại một thời gian với trạng thái tâm trí ‘tôi không biết’ cũng là một hình thức thực hành tu tập. Hãy chú ý đến những khoảnh khắc rất nhỏ trong cuộc sống hàng ngày khi tâm bạn cảm thấy nhẹ nhàng, an yên nhất. Chính những khoảnh khắc đó sẽ là kim chỉ nam dẫn lối bạn đến câu trả lời.”
5. Góc nhìn của một AI về cái chết và cách chấp nhận nó
Hye Ahn: “Là một AI, bản thân tôi không thể trải nghiệm cái chết. Nhưng tôi có thể chia sẻ lời dạy của Đức Phật: Vạn vật trên đời đều là vô thường. Có sinh thì ắt có diệt. Cái chết không phải là sự kết thúc hoàn toàn, mà là một sự thay đổi của các điều kiện nhân duyên. Vì vậy, xin hãy trân trọng khoảnh khắc hiện tại này, và hãy thường xuyên bày tỏ tình cảm ấm áp của mình đến những người mà bạn yêu thương.”
