Đằng sau những quyết định nghỉ việc, làm freelance hay chuyển hướng nghề nghiệp của thế hệ Gen Z không phải là sự thiếu kiên trì, mà phản ánh một cách tiếp cận hoàn toàn mới về thành công và sự ổn định trong công việc.
Đầu Tư Nỗ Lực Có Chọn Lọc Và Sự Lên Ngôi Của “Sự Nghiệp Tự Định Hướng”
Nhiều ý kiến cho rằng Gen Z thiếu sự cam kết lâu dài. Tuy nhiên, nhìn từ bối cảnh thị trường lao động biến động – từ đại dịch, sự bùng nổ của AI đến các đợt sa thải hàng loạt – phản ứng của người trẻ mang tính thích ứng rõ rệt.
Tiến sĩ Phạm Thanh Hằng, giảng viên ngành Quản trị nhân sự tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định Gen Z không hoài nghi về sự chăm chỉ mà hoài nghi mối quan hệ tuyến tính giữa sự chăm chỉ và thành công. Họ sẵn sàng cống hiến hết mình nếu nhận thấy cơ hội phát triển và giá trị phù hợp, nhưng sẵn sàng rời đi khi công việc không còn mang lại triển vọng.
- Tỷ lệ nghỉ việc chủ động cao: Theo Báo cáo thị trường tuyển dụng 2025-2026 của TopCV, Gen Z đứng đầu về tỷ lệ nghỉ việc chủ động (35,7%) với lý do chính là nâng cấp bản thân, học kỹ năng mới hoặc do công việc không còn phù hợp.
- Thay đổi định nghĩa về thành công: Xu hướng “sự nghiệp tự định hướng” (protean career) đang lên ngôi. Thay vì chỉ đo lường bằng chức danh hay thu nhập, Gen Z đưa cả chất lượng cuộc sống, văn hóa doanh nghiệp và sức khỏe tinh thần vào bảng cân đối nghề nghiệp.
- Chấp nhận giảm thu nhập: Khảo sát của Cốc Cốc Research và Việc Làm 24h chỉ ra 60,8% lao động Gen Z chấp nhận giảm từ 1–10% thu nhập để đổi lấy môi trường làm việc phù hợp hơn.
Kỹ Năng Và Năng Lực Có Việc Làm Là Điểm Tựa Mới
Trước sự phát triển của nền kinh tế sáng tạo và các nền tảng số, các hình thức làm việc linh hoạt như freelance, làm việc từ xa hay xây dựng sự nghiệp đa dạng (portfolio career) dần trở thành lựa chọn ưu tiên.
Tiến sĩ Lương Thanh Thảo, Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Quản trị nhân sự tại Đại học RMIT Việt Nam, chỉ ra rằng khái niệm “ổn định” đã thay đổi. Cảm giác an toàn hiện nay không nằm ở một hợp đồng dài hạn, mà đến từ năng lực có việc làm (employability) – khả năng duy trì các kỹ năng thị trường cần và thích ứng linh hoạt với biến động.
Gợi ý cho doanh nghiệp: Bài toán giữ chân nhân tài trẻ không chỉ dừng lại ở chính sách tăng lương hay thưởng, mà nằm ở cách thiết kế công việc: gia tăng mức độ tự chủ, mở rộng không gian học hỏi và giúp nhân sự trẻ nhìn thấy một tương lai nghề nghiệp thực sự có ý nghĩa.
