Mùa hè năm 2026 tại châu Âu đang bắt đầu bằng một đợt sóng nhiệt khắc nghiệt và đến sớm một cách đáng báo động, làm sập đổ hàng loạt kỷ lục nhiệt độ trên khắp lục đô địa. Toàn bộ khu vực đang phải gồng mình chống chọi với một “vòm nhiệt” (heat dome) khổng lồ — hệ thống áp cao trì trệ giữ không khí nóng lại và đẩy chúng xuống áp sát mặt đất. Các nhà khoa học khẳng định biến đổi khí hậu do con người gây ra chính là tác nhân khiến hiện tượng thời tiết này xuất hiện thường xuyên và có cường độ dữ dội hơn.
Kỷ lục liên tục bị xô đổ tại Vương quốc Anh
Vào ngày thứ Hai (25/05/2026), Vương quốc Anh đã trải qua ngày tháng 5 nóng nhất trong lịch sử khí tượng khi nhiệt độ tại Kew Gardens (London) đạt mức 34,8 độ C, vượt qua kỷ lục trước đó tới 2 độ C. Thông thường, các kỷ lục nhiệt độ chỉ bị phá vỡ với khoảng cách tính bằng phân số của một độ. Chỉ một ngày sau đó (thứ Ba, 26/05), cột mốc này tiếp tục bị xô đổ khi nhiệt độ chạm ngưỡng 35 độ C, trong khi nhiệt độ trung bình thông thường tại London vào cuối tháng 5 chỉ vào khoảng 20 độ C.
Nắng nóng gay gắt ngay lập tức để lại nhiều hệ lụy:
- Một vụ cháy rừng lớn đã bùng phát gần Arthur’s Seat, một ngọn đồi ở Edinburgh, Scotland.
- Hàng trăm bất động sản ở phía đông nam nước Anh rơi vào tình trạng mất nước sinh hoạt do nhu cầu sử dụng của người dân tăng vọt.
- Anh quốc cũng trải qua một “đêm nhiệt đới” khi nhiệt độ ban đêm không thể hạ xuống dưới mức 20 độ C.
Mức nhiệt này được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm tại Anh, nơi cơ sở hạ tầng nhà ở vốn được thiết kế để giữ ấm thay vì thoát nhiệt, và hiện chỉ có khoảng 5% số hộ gia đình có lắp đặt điều hòa nhiệt độ. Ủy ban Biến đổi Khí hậu Vương quốc Anh tuần trước đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm túc rằng quốc gia này “được xây dựng cho một kiểu khí hậu không còn tồn tại”.
Đại diện Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office), ông Stephen Dixon nhận định: “Những gì chúng ta đang chứng hiện nay là chưa từng có tiền lệ. Biến đổi khí hậu đang làm tăng khả năng phá vỡ các kỷ lục nhiệt độ tháng 5. Một hiện tượng chu kỳ 100 năm mới có một lần trước đây thì nay đã rút ngắn xuống còn chu kỳ 33 năm một lần.”
Tây Âu đối mặt với hình thái thời tiết cực đoan
Nước Anh không phải là nạn nhân duy nhất. Phần lớn Tây Âu đang phải hứng chịu mức nhiệt cao hơn từ 10 đến 15 độ C so với trung bình hàng năm cùng thời kỳ.
Cơ quan khí tượng Météo France xác nhận nước Pháp cũng đang trải qua cái nóng “chưa từng có” với ngày tháng 5 nóng nhất lịch sử vào thứ Hai vừa qua. Đợt nắng nóng cực đoan này đã dẫn đến những hậu quả chết người. Phát ngôn viên Chính phủ Pháp, bà Maud Bregeon cho biết đã có ít nhất 7 ca tử vong liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến nắng nóng, bao gồm 5 trường hợp đuối nước và các ca đột tử do sốc nhiệt khi đang tham gia các hoạt động thể thao ngoài trời.
Tại Tây Ban Nha, Cơ quan khí tượng quốc gia AEMET thông báo nước này đang ghi nhận mức nhiệt “cao một cách bất thường”. Dự báo nhiệt độ tại các khu vực phía nam Tây Ban Nha có thể chạm mốc 40 độ C vào nửa cuối tuần này.
Lời cảnh báo từ giới khoa học cho tương lai
Châu Âu hiện là lục địa có tốc độ ấm lên nhanh nhất hành tinh. Theo dữ liệu lịch sử, hơn 62.000 người đã thiệt mạng vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng tại châu Âu trong đợt nắng nóng đỉnh điểm trước đây. Các chuyên gia thời tiết cảnh báo sự xuất hiện của hiện tượng El Niño có thể khiến thời tiết các năm 2026 và 2027 còn trở nên ngột ngạt hơn nữa.
Ông Peter Thorne, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu ICARUS tại Đại học Maynooth (Ireland) nhấn mạnh: “Chúng ta biết chắc chắn rằng các đợt sóng nhiệt như thế này trở nên dễ xảy ra và nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, những kỷ lục đang được thiết lập tại Anh và Pháp thực sự là những con số điên rồ và không tưởng.”
Giới khoa học đồng loạt đưa ra lời cảnh báo: Năm 2026 được dự báo sẽ là một trong những năm nóng nhất lịch sử khí tượng, nhưng trớ trêu thay, đây có thể lại là một trong những năm mát mẻ nhất mà con người sẽ được trải nghiệm trong suốt phần đời còn lại nếu tốc độ phát thải khí nhà kính không được kiểm soát.
