chiếc xe tải giao hàng chạy cả ngày đều vận hành bằng điện. Kịch bản
ấy đang dần rời khỏi các bản thử nghiệm để bước vào vận hành thương
mại tại nhiều thị trường.
Điện hóa chuyển sang những chiếc xe làm việc cả ngày
Theo ICCT, hơn 520.000 xe tải và xe buýt không phát thải được bán trên
toàn cầu trong năm 2025, tăng 86% so với năm trước. Thị phần đã tiến
gần 14%, một dấu hiệu cho thấy giao thông xanh đang mở rộng từ xe cá
nhân sang phương tiện thương mại.
Trung Quốc chiếm khoảng 88% lượng bán, nhưng phần còn lại của thế giới
cũng đạt khoảng 63.000 xe. Mỹ, Liên minh châu Âu và Ấn Độ nằm trong
nhóm thị trường đáng chú ý ngoài Trung Quốc.
Điểm hấp dẫn của xe thương mại nằm ở cường độ sử dụng. Một chiếc xe
buýt hoặc xe giao hàng có thể hoạt động liên tục nhiều giờ mỗi ngày.
Vì vậy, nếu điều kiện vận hành phù hợp, mỗi phương tiện được chuyển
đổi có thể tác động trực tiếp tới tiếng ồn và khí thải tại những khu
vực đông dân cư.
Bogotá biến xe buýt điện thành hạ tầng đô thị
Bogotá vừa đưa 50 xe buýt điện khớp nối dual vào hệ thống
TransMilenio. Mỗi xe có sức chứa tối đa khoảng 160 người và có cửa ở
hai phía, cho phép chạy linh hoạt giữa làn chuyên dụng và đường giao
thông hỗn hợp.
Đằng sau 50 chiếc xe là một kế hoạch lớn hơn: 900 xe buýt điện mới
trong giai đoạn 2026-2029. Khi toàn bộ đội xe hoạt động, chính quyền
thành phố ước tính giảm gần 57.478 tấn CO2 mỗi năm.
Câu chuyện Bogotá cho thấy xe điện không chỉ là một sản phẩm. Khi được
triển khai ở quy mô giao thông công cộng, nó trở thành một phần của hạ
tầng thành phố, kéo theo trạm sạc, depot, hệ thống điều hành và cả
cách tổ chức tuyến.
Xe tải điện cần một hệ sinh thái khác
Australia đang tiếp cận vấn đề từ góc độ năng suất. Gói cải cách
phương tiện hạng nặng trị giá 400 triệu AUD hướng tới đơn giản hóa cấp
phép, giảm rào cản đối với xe tải không phát thải và cải thiện tính
thống nhất của quy định giữa các khu vực.
Với xe tải, bài toán khó hơn xe con. Pin lớn làm tăng khối lượng, thời
gian sạc ảnh hưởng lịch giao hàng và depot cần công suất điện đáng kể.
Nhưng xe giao hàng đô thị lại có lợi thế: tuyến ngắn, lịch chạy lặp
lại và thường quay về cùng một điểm cuối ngày. Đây là lý do logistics
chặng cuối đang trở thành một trong những khu vực đáng chú ý của quá
trình điện hóa.
Việt Nam có thể bắt đầu từ những tuyến dễ dự đoán
TP.HCM đã có bước chuyển rõ ràng ở xe buýt. Từ tháng 3-2026, 169 xe
buýt điện được đưa vào 9 tuyến. Đến tháng 7, GEODIS cũng công bố triển
khai xe điện phục vụ giao hàng đô thị tại Việt Nam.
Những mô hình này gợi mở một lộ trình thực tế: ưu tiên các đội xe có
quãng đường ổn định, điểm đỗ tập trung và nhu cầu vận hành dễ dự báo.
Xe buýt, xe đưa đón và xe giao hàng chặng cuối có thể phù hợp hơn để
đi trước, trong khi xe tải đường dài cần thêm thời gian cho hạ tầng
sạc nhanh và công nghệ pin.
Sự tăng tốc của xe tải và xe buýt điện cho thấy cuộc chuyển đổi xanh
đang bước sang giai đoạn mới. Thay vì chỉ hỏi người dân sẽ mua xe điện
nào, các đô thị sẽ phải trả lời một câu hỏi lớn hơn: làm sao điện hóa
những phương tiện chạy nhiều nhất mỗi ngày mà vẫn bảo đảm hiệu quả
kinh tế và chất lượng dịch vụ?
