Trong báo cáo mới nhất về ngành chứng khoán Việt Nam năm 2026, S&I Ratings đã đưa ra đánh giá triển vọng tín nhiệm ở mức Ổn định, đồng thời nhận định xu hướng đang dịch chuyển dần sang thiên hướng Tích cực. Sự lạc quan này dựa trên nền tảng vốn được củng cố vững chắc trong giai đoạn 2023–2025, cùng các cải cách pháp lý mang tính bước ngoặt và cú huých nâng hạng từ thị trường FTSE có hiệu lực vào tháng 9/2026. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt với các rào cản như tính chu kỳ cao, cơ cấu vốn lệch về ngắn hạn và áp lực cạnh tranh khốc liệt trong cuộc đua công nghệ.
Nền tảng hỗ trợ từ nội lực và chính sách
Điểm sáng nhất của ngành chứng khoán chính là hiệu quả kinh doanh phục hồi đầy ấn tượng. Năm 2025, lợi nhuận sau thuế toàn ngành tăng tới 67%, đạt 39,6 nghìn tỷ đồng với quy mô tài sản vượt ngưỡng 900 nghìn tỷ đồng. Động lực tăng trưởng đến từ cả ba mảng cốt lõi: tự doanh, cho vay ký quỹ và môi giới. Song song đó, bộ đệm vốn của các công ty chứng khoán (CTCK) đã được gia cố mạnh mẽ với tổng vốn chủ sở hữu đạt gần 399 nghìn tỷ đồng. Các CTCK top đầu như TCX, VPX, VCK, SSI và VIX đang duy trì tỷ lệ an toàn tài chính (CAR) ở mức cực cao, từ 500% đến 900%, tạo dư địa khổng lồ cho việc mở rộng dư nợ và danh mục đầu tư.
Về mặt vĩ mô, năm 2026 hứa hẹn là năm của những thay đổi mang tính hệ thống. Chính phủ dự kiến đưa ra Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính với lộ trình đến năm 2045, kết hợp cùng việc nâng hạng thị trường lên mới nổi bởi FTSE. Những yếu tố này không chỉ thu hút dòng vốn ngoại mà còn mở rộng hệ sinh thái sản phẩm sang các lĩnh vực mới như sàn tài sản mã hóa, sàn vàng phái sinh và Trung tâm Tài chính Quốc tế.
Những thách thức và rủi ro hiện hữu
Mặc dù có nhiều cơ hội, ngành chứng khoán vẫn tồn tại những rủi ro tín nhiệm đáng chú ý. Mô hình kinh doanh đang chịu sự “phụ thuộc kép” vào biến động của VN-Index khi có tới 86% lợi nhuận đến từ tự doanh và cho vay ký quỹ. Đáng ngại hơn, cơ cấu nguồn vốn đang có sự lệch pha khi 96% nợ phải trả là ngắn hạn, trong khi tỷ lệ tài sản thanh khoản nhanh trên nợ ngắn hạn đang có xu hướng giảm dần.
Dư nợ cho vay ký quỹ (margin) toàn thị trường hiện đã đạt 401 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,9% vốn hóa thị trường – mức cao hơn đáng kể so với mặt bằng quốc tế. Một số công ty đã ghi nhận tỷ lệ dư nợ trên vốn chủ sở hữu tiệm cận trần 200%. Bên cạnh đó, áp lực từ chi phí vốn và biến động tỷ giá cũng là những ẩn số có thể gây bất lợi cho việc duy trì đà tăng trưởng và thu hút vốn ngoại.
Sự phân hóa tín nhiệm rõ nét
S&I Ratings dự báo một sự phân hóa sâu sắc về sức khỏe tài chính giữa các nhóm doanh nghiệp trong năm 2026. Nhóm Tích cực bao gồm các CTCK top đầu có hệ sinh thái ngân hàng hỗ trợ và nền tảng vốn mạnh, sẵn sàng hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng nâng hạng. Nhóm Ổn định tập trung vào các công ty quy mô trung bình có mô hình kinh doanh chuyên biệt rõ rệt. Ngược lại, nhóm cần Theo dõi hoặc ở mức Tiêu cực là những đơn vị có đòn bẩy tài chính quá cao, CAR suy giảm nhanh hoặc danh mục đầu tư tập trung vào các tài sản rủi ro như trái phiếu doanh nghiệp chất lượng thấp.
Tổng hòa các yếu tố trên, ngành chứng khoán Việt Nam năm 2026 đang đứng trước cơ hội lớn để thay đổi vị thế, nhưng chìa khóa thành công sẽ nằm ở khả năng quản trị rủi ro và tốc độ chuyển đổi công nghệ của từng doanh nghiệp cụ thể.
