Năm 2026 đánh dấu giai đoạn khởi đầu của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng GDP đầy tham vọng trên 10% và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đặt ra nhiều thách thức khi xung đột tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng cao, khiến lạm phát thế giới đối mặt nguy cơ quay trở lại và các ngân hàng trung ương lớn trở nên thận trọng hơn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ.
Theo TS. Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê (Ngân hàng Nhà nước), nhịp độ giảm lãi suất trên thế giới đang chậm lại rõ rệt. Dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể giữ nguyên lãi suất ở mức cao đến hết năm 2026. Tại Việt Nam, áp lực đang hiện hữu khi lạm phát 4 tháng đầu năm đã tăng 3,99%, cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 7,11 tỷ USD và tỷ giá chịu sức ép lớn từ thâm hụt cán cân thanh toán. Trong khi đó, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam vẫn đang neo ở mức cao, khoảng 145-146%.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà nhấn mạnh rằng tín dụng là động lực quan trọng nhưng không phải là “chiếc đũa thần” có thể thay thế cho các cải cách thể chế hay nâng cao năng lực hấp thụ vốn.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) dự kiến tăng trưởng tín dụng năm 2026 ở mức khoảng 15%, thấp hơn mức 19,07% của năm trước, phản ánh quan điểm điều hành thận trọng. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm vừa và nhỏ, vẫn khó tiếp cận vốn không phải vì thiếu hạn mức (room) tín dụng, mà do thiếu phương án kinh doanh khả thi hoặc dòng tiền không minh bạch.
Về điều hành lãi suất, dù có sự đồng thuận giảm lãi suất huy động để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, nhưng bài toán này đang chịu áp lực kép từ lạm phát và thanh khoản. Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, lưu ý rằng việc giảm lãi suất cần thực hiện thận trọng để tránh gây áp lực lên tỷ giá và an toàn hệ thống. NHNN sẽ duy trì chênh lệch lãi suất hợp lý giữa VND và USD để giữ sức hấp dẫn của đồng nội tệ.
Về định hướng dòng vốn, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, cho biết tín dụng sẽ tiếp tục được dẫn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới như tín dụng xanh (hiện đạt trên 780.000 tỷ đồng), xuất khẩu và công nghệ cao. Tính đến cuối tháng 4/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so với cuối năm 2025.
Các chuyên gia đánh giá để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, nền kinh tế không thể chỉ trông chờ vào ngân hàng. Việc ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát là điều kiện tiên quyết. Chỉ khi phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa, đồng thời đẩy mạnh giải ngân đầu tư công và cải thiện môi trường kinh doanh, dòng vốn mới có thể phát huy hiệu quả thực chất, đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.
