Trong hội thảo gần đây, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu kinh tế tài chính WiGroup đánh giá tình hình kinh tế Việt Nam đang ghi nhận những dấu hiệu chuyển biến đáng chú ý khi tỷ lệ lạm phát trung bình từ mức khoảng 3,4% hiện đã gia tăng lên 5,5%.
Cả lạm phát danh nghĩa và lạm phát cơ bản đều ghi nhận xu hướng đi lên và vượt qua mục tiêu điều hành của chính phủ. Tuy nhiên, áp lực này được đánh giá là chỉ mang tính chất ngắn và trung hạn, và chỉ số lạm phát cả năm nhiều khả năng vẫn sẽ đạt được mục tiêu đề ra nhờ vào phương pháp tính chỉ số bình quân cả năm của Việt Nam có sự khác biệt so với quốc tế.
Đánh giá từ giới chuyên gia ngành cho thấy áp lực lạm phát đã đạt đỉnh vào tháng tư và bắt đầu có dấu hiệu dịu lại từ tháng năm, dự kiến tổng kết cả năm sẽ duy trì trong khoảng từ 4,5% đến 5%.
Mặc dù diễn biến lạm phát không rơi vào tình trạng mất kiểm soát nhưng áp lực hiện hữu này sẽ gây khó khăn cho việc kéo giảm mặt bằng lãi suất, đồng thời làm gia tăng cảm nhận của người dân về áp lực giá cả tiêu dùng, từ đó có thể tạo tâm lý thận trọng và ảnh hưởng ngược trở lại hành vi chi tiêu hằng ngày.
Một nốt trầm khác trong bức tranh kinh tế bốn tháng đầu năm là tình trạng thâm hụt thương mại đạt mức kỷ lục khoảng 7,7 tỷ USD. Đây là một diễn biến trái ngược với trạng thái thặng dư thương mại vốn là đặc điểm quen thuộc của nền kinh tế Việt Nam, ví dụ như cùng kỳ năm ngoái ghi nhận mức thặng dư khoảng 4,3 tỷ USD.
Con số thâm hụt hiện tại nếu không có các dòng tiền khác bù đắp sẽ tương đương với gần mười phần trăm tổng dự trữ ngoại hối của quốc gia, tạo ra một áp lực không nhỏ. Tình trạng thâm hụt này xuất hiện ở cả khu vực kinh tế trong nước lẫn khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Trong khi khu vực trong nước vẫn chìm trong thâm hụt thì tốc độ thặng dư thương mại của khối FDI trong hơn một năm qua cũng đang suy giảm rất nhanh. Khối ngoại hiện vẫn là bệ đỡ cho cán cân thương mại nhưng đà giảm thặng dư của họ là yếu tố đáng lo ngại trong bối cảnh nội lực của khối doanh nghiệp trong nước còn yếu.
Phân tích sâu hơn về nguyên nhân thâm hụt thương mại, diễn biến này tập trung chủ yếu vào hai nhóm hàng hóa chính gồm mảng xăng dầu gây thâm hụt khoảng 1,5 tỷ USD mỗi tháng và sự tăng giá mạnh của các linh kiện điện tử dùng cho lắp ráp máy tính và điện thoại.
Do giá bán đầu ra của các sản phẩm công nghệ như máy tính hay điện thoại không tăng kịp so với tốc độ tăng giá của nguyên liệu đầu vào nhập khẩu, biên độ thặng dư của các nhà sản xuất FDI đã bị thu hẹp đáng kể.
Mặc dù vậy, thị trường vẫn có những tín hiệu để kỳ vọng khi giá xăng dầu có xu hướng hạ nhiệt sẽ giúp giảm bớt áp lực thâm hụt chung, và việc các doanh nghiệp FDI có thể điều chỉnh tăng giá bán đầu ra trong vòng sáu tháng đến một năm tới để bù đắp chi phí cũng sẽ giúp cải thiện tình hình.
Nhìn một cách tổng thể, bối cảnh hiện tại của nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thử thách khi tiêu dùng thực tế chưa khởi sắc, hoạt động sản xuất suy yếu, lạm phát vượt mục tiêu và thâm hụt thương mại ở mức cao.
Các phân tích định lượng cũng chỉ ra rằng những áp lực từ việc tăng lãi suất và biến động tỷ giá trong thời gian qua vẫn chưa phản ánh đầy đủ vào nền kinh tế thực mà sẽ cần từ một đến hai quý tới để thẩm thấu mạnh mẽ hơn vào hành vi tiêu dùng và thị trường bất động sản.
Hiện tại, các nhà phát triển bất động sản đang nỗ lực hoàn thiện các dự án dở dang trong bối cảnh tín dụng bị thắt chặt và chi phí vốn tăng cao. Tuy nhiên, đầu ra của thị trường dự kiến sẽ gặp khó khăn do sức mua giảm trước áp lực tài chính và tâm lý thắt chặt chi tiêu của người dân, điều này sẽ làm chậm bước các dự án mới trong tương lai.
Một điểm gây bất ngờ cho các nhà nghiên cứu kinh tế tại các ngân hàng và quỹ đầu tư là sự ổn định của tỷ giá trong bối cảnh thâm hụt thương mại tăng cao kỷ lục. Diễn biến này có thể bắt nguồn từ việc dòng tiền thâm hụt chưa thực thu hoặc nhờ vào một số dòng vốn ngoại lưu chuyển vào bất thường mang tính trùng hợp vào đầu năm, song nếu tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài thì áp lực lên tỷ giá trong tương lai vẫn là điều hiện hữu khi các yếu tố may mắn ngắn hạn qua đi.
#tygia #kinhte #vietnam
