Tiếp nối những phân tích về bức tranh vĩ mô, phiên thảo luận chuyên sâu trong khuôn khổ hội thảo trực tuyến do Tập đoàn VinaCapital tổ chức đã đi sâu mổ xẻ chất lượng tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết, đồng thời gợi mở chiến lược giải ngân và công thức phân bổ tài sản tối ưu cho nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam.
Bóc tách chất lượng lợi nhuận phía sau những con số tăng trưởng
Dưới góc nhìn của nhà điều hành quỹ, ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư của VinaCapital, Nhà điều hành Quỹ Đầu tư Cổ Phiếu Kinh Tế Hiện Đại VinaCapital (VINACAPITAL-VMEEF), Quỹ Đầu Tư Cổ Phiếu Tăng Trưởng Chiến Lược VinaCapital (VINACAPITAL-VESAF) chia sẻ sự đồng thuận về hiện tượng lệch pha giữa tăng trưởng kinh tế và diễn biến giá cổ phiếu.
Dù số liệu thống kê cho thấy tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp trên sàn đạt mức rất cao, khoảng 37% trong quý 1 và ước tính đạt từ 15% đến 20% trong quý 2, nhưng VinaCapital vẫn duy trì thái độ cẩn trọng khi đánh giá tính bền vững của các con số này dựa trên ba góc nhìn cốt lõi.
Thứ nhất là sự phân hóa sâu sắc. Mức tăng trưởng cao của toàn thị trường thực tế chỉ tập trung vào một vài nhóm ngành nhất định, thậm chí trong mỗi ngành cũng chỉ do một vài doanh nghiệp đầu ngành chi phối và kéo số liệu trung bình lên.
Thứ hai là chất lượng lợi nhuận. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng đột biến nhưng không đến từ hoạt động cốt lõi, hoặc tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhưng dòng tiền hoạt động lại bị âm lớn.
Thứ ba là yếu tố chu kỳ. Không ít doanh nghiệp đạt kết quả kinh doanh khả quan nhờ rơi vào điểm rơi chu kỳ thuận lợi ngắn hạn, điều khó có thể duy trì liên tục trong dài hạn.
Để bảo đảm hiệu quả đầu tư, các quỹ của VinaCapital áp dụng bộ lọc khắt khe hơn để chọn ra danh mục cốt lõi gồm khoảng 20 cổ phiếu chủ đạo. Nhóm này chiếm tỷ trọng khoảng 25% đến 30% vốn hóa toàn sàn nhưng chiếm tới hai phần ba danh mục đầu tư của quỹ. VinaCapital dự báo tăng trưởng lợi nhuận quý 2 của nhóm 20 cổ phiếu này sẽ đạt từ 20% đến 30%, được hỗ trợ bởi các động lực bền vững như mở rộng quy mô ngành, gia tăng thị phần, cải thiện biên lợi nhuận hoạt động và tối ưu hóa chi phí. Sự phân hóa này mang lại sự tự tin cao cho danh mục của quỹ hơn là triển vọng chung của toàn sàn.
Đầu tư khi rủi ro thấp: Cơ hội từ vùng định giá lịch sử
Trước băn khoăn của nhà đầu tư về thời điểm giải ngân thích hợp, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư Cấp cao của VinaCapital, và Nhà điều hành Quỹ Đầu Tư Cổ Phiếu Cơ Hội Tiên Phong VinaCapital (VINACAPITAL-VDEF) đưa ra lời khuyên dựa trên nguyên lý tương quan giữa tâm lý thị trường và rủi ro đầu tư.
Theo ông Minh, tâm lý thị trường hiện tại đang khá yếu do hiệu suất kém tích cực của năm qua. Tuy nhiên, rủi ro thực sự thường xuất hiện khi tâm lý thị trường quá hưng phấn, đẩy giá cổ phiếu vượt xa triển vọng vĩ mô và giá trị nội tại của doanh nghiệp, tương tự như giai đoạn đầu năm 2018 hay đầu năm 2022. Ngược lại, những giai đoạn thị trường ảm đạm, thanh khoản thấp và định giá rẻ lại là lúc rủi ro đầu tư dài hạn ở mức thấp nhất, mở ra cơ hội tích lũy tài sản tốt nhất.
Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vin Group vốn có biến động riêng biệt kéo chỉ số chung, hệ số P/E dự phóng cho năm nay của thị trường chứng khoán Việt Nam chỉ ở mức khoảng 9,3 lần. Đây là mức định giá thấp tiệm cận các vùng đáy lịch sử trong vòng 10 năm qua, thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng trước đây.
Thống kê lịch sử chứng minh rằng, việc mua vào khi thị trường ở vùng định giá thấp sẽ mang lại xác suất đạt lợi nhuận vượt trội rất cao sau từ 2 đến 3 năm. Nếu nhìn rộng ra chu kỳ dài hạn từ 5 đến 10 năm, việc kiên trì nắm giữ luôn đem lại tỷ suất sinh lời hai con số rất khả quan. Do đó, nhà đầu tư nên duy trì chiến lược tích lũy tài sản đều đặn và dài hạn, tận dụng các nhịp điều chỉnh của thị trường để gia tăng tỷ trọng thay vì cố gắng giao dịch ngắn hạn.
Công thức phân bổ tài sản cho người Việt
Đánh giá về hành vi đầu tư tại Việt Nam, ông Thái Quang Trung chỉ ra một thực tế là tỷ trọng phân bổ tài sản vào kênh cổ phiếu của người dân vẫn còn rất khiêm tốn so với các nước phát triển. Người dân chủ yếu quen thuộc với các kênh truyền thống như gửi tiết kiệm, tích trữ vàng hoặc đầu tư bất động sản. Khảo sát của VinaCapital cho thấy lượng vốn phân bổ vào chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân trong nước hiện chỉ bằng khoảng một phần mười so với bất động sản. Tổng giá trị tài sản chứng khoán của nhà đầu tư cá nhân ước tính chỉ chiếm khoảng một phần ba GDP, trong khi giá trị bất động sản gấp nhiều lần GDP.
Rào cản lớn nhất khiến nhà đầu tư e ngại kênh cổ phiếu là những biến động giá ngắn hạn hàng ngày trên bảng điện. Tuy nhiên, nếu loại bỏ áp lực tâm lý từ bảng điện và nhìn nhận dưới góc độ dài hạn từ 10 đến 20 năm, hiệu suất sinh lời của cổ phiếu (đã bao gồm cổ tức) không hề thua kém các kênh tài sản khác, trong khi sở hữu lợi thế vượt trội về tính thanh khoản. Trong một nền kinh tế đang phát triển nhanh như Việt Nam, thị trường chứng khoán chính là tấm gương phản chiếu và đồng hành cùng sự tăng trưởng kinh tế.
Về tỷ trọng phân bổ hợp lý, ông Trung gợi ý áp dụng quy tắc phân bổ tài sản kinh điển: lấy 100 trừ đi số tuổi để ra tỷ lệ phần trăm nên đầu tư vào cổ phiếu. Với độ tuổi trung vị của dân số Việt Nam hiện nay là khoảng 34 tuổi, một người dân Việt Nam điển hình nên phân bổ khoảng hai phần ba (tương đương 66%) danh mục tài sản của mình vào kênh cổ phiếu để tối ưu hóa khả năng gia tăng giá trị tài sản trong dài hạn.
