Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang đến một lựa chọn chiến lược quan trọng cho Việt Nam — quốc gia xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới: tiếp tục duy trì mô hình sản xuất thâm dụng lao động, chi phí thấp hay chủ động tận dụng AI để hướng tới nền sản xuất thông minh và bền vững hơn.
Theo Giáo sư Rajkishore Nayak từ Đại học RMIT Việt Nam, các thương hiệu quốc tế ngày càng yêu cầu cao về tính minh bạch, vận hành dựa trên dữ liệu và tiêu chuẩn môi trường. Việc ứng dụng AI bài bản sẽ giúp doanh nghiệp giảm lãng phí, tăng khả năng tuân thủ và bứt phá khỏi lợi thế cạnh tranh thuần túy về giá.
Giáo sư Rajkishore Nayak và bà Corinna Joyce
Sản xuất thông minh, nhanh hơn và xanh hơn
Các mô hình dự báo AI giúp phân tích dữ liệu bán hàng và xu hướng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp lập kế hoạch sát với nhu cầu thực tế, hạn chế tình trạng sản xuất dư thừa hay hủy đơn hàng. Đối với các doanh nghiệp thiết kế gốc (ODM), AI đẩy nhanh tốc độ tạo mẫu thử và tối ưu hóa quy trình phát triển sản phẩm.
Bên cạnh đó, AI còn thúc đẩy sản xuất bền vững nhờ khả năng:
- Tối ưu hóa tài nguyên: Giảm tiêu thụ hóa chất, nhiệt năng và nước trong công đoạn nhuộm; nâng cao hiệu suất sơ đồ cắt để giảm vải thừa.
- Cắt giảm phát thải: Đề xuất lộ trình vận chuyển và quản lý tồn kho hiệu quả trong logistics.
- Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ: Giúp các thương hiệu vừa và nhỏ biến ý tưởng thành hành động nhanh hơn, lựa chọn nguyên liệu tốt hơn và vận hành hiệu quả.
Tăng cường minh bạch và tạo dựng niềm tin
Khả năng truy xuất nguồn gốc hiện là yêu cầu bắt buộc trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì xử lý thủ công qua hàng chồng giấy tờ, AI kết hợp với cảm biến và nền tảng số giúp theo dõi các khâu quan trọng, phát hiện bất thường nhanh chóng và cung cấp thông tin theo thời gian thực cho khách hàng. Những nhà cung cấp minh bạch được dữ liệu sẽ có vị thế tốt hơn để thiết lập hợp tác dài hạn ở các phân khúc giá trị cao.
Dịch chuyển lực lượng lao động và cơ hội nâng cấp vị thế
Việc ứng dụng AI đang dịch chuyển các công việc văn phòng và sản xuất. Các tác vụ lặp lại dần được tự động hóa, nhường chỗ cho các vị trí mới về giám sát hệ thống, quản lý chất lượng dữ liệu và phối hợp liên chức năng.
Bà Corinna Joyce (Đại học RMIT Việt Nam) nhận định, thị trường hiện đòi hỏi người lao động phải kết hợp giữa kiến thức chuyên môn dệt may và kỹ năng số. Do đó, các cơ sở giáo dục đang tích cực đưa bài toán thực tế vào giảng dạy để sinh viên tự tin làm việc cùng hệ thống dữ liệu.
Dù AI không thể tự động thay đổi toàn bộ ngành thời trang, việc đầu tư vào năng lực số và đào tạo con người sẽ giúp các nhà sản xuất Việt Nam trở thành những đối tác không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cạnh tranh bằng đổi mới sáng tạo và sự tin cậy thay vì giá rẻ.
