Đại học vận hành cùng AI mở lối giáo dục mới

Từ trợ lý trả lời sang trợ lý biết giải thích

Ngày 5/9, VNPT và PTIT ký thỏa thuận hợp tác phát triển trí tuệ nhân
tạo trong giáo dục. Trọng tâm là làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng
Việt chuyên sâu cho giáo dục, xây dựng Nền tảng Gia sư AI và từng bước
phát triển mô hình đại học tích hợp AI toàn diện.

Điểm khiến hướng đi này đáng quan tâm nằm ở yêu cầu của giáo dục: một
câu trả lời nghe hợp lý là chưa đủ. Hệ thống cần đúng kiến thức, đúng
logic, bám chương trình, phù hợp với trình độ người học và có khả năng
lý giải vì sao một lời giải đúng hoặc sai.

VNPT AI được giao vai trò chủ trì công nghệ lõi. PTIT cung cấp môi
trường kiểm chứng qua dữ liệu giáo dục, chuẩn sư phạm, phương pháp
đánh giá, đội ngũ chuyên môn và hệ sinh thái đào tạo. Một bên đem công
nghệ vào trường học, bên còn lại buộc công nghệ phải va chạm với yêu
cầu thật của giáo dục.

Đây là khác biệt quan trọng. Trong môi trường học tập, AI không chỉ
cần trả lời nhanh mà còn phải thể hiện được mức độ tin cậy và logic
của quá trình suy luận.

Khi dữ liệu nhiều hơn, bài toán là giữ được nền tri thức thống nhất

VNPT AI cho biết đã phát triển và triển khai hơn 100 mô hình AI, đồng
thời hệ thống đã xử lý hơn 1.800 tỷ token cho nhiều bài toán thực tế.
Các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt được phát triển ở nhiều quy mô,
trong đó mô hình lớn nhất đạt tới hàng trăm tỷ tham số.

Nhưng giáo dục không chỉ cần một mô hình lớn. Một môn học có thể kéo
theo hàng trăm giáo trình, tài liệu, bài giảng và nguồn tham khảo. Khi
lượng tri thức tăng lên, rủi ro bỏ sót, trùng lặp hoặc mâu thuẫn giữa
các nguồn cũng tăng theo.

Theo nội dung công bố, VNPT AI phát triển phương pháp kết hợp nhiều
tác nhân AI với đồ thị tri thức để đọc và tổng hợp thông tin từ nhiều
tài liệu. Mục tiêu là giúp hệ thống đối chiếu các nguồn, giảm bỏ sót,
hạn chế trùng lặp và nhận diện nội dung có khả năng mâu thuẫn.

Một năng lực khác là kiểm tra chuỗi suy luận toán học để xác định bước
xuất hiện lỗi. Phương pháp này được công bố tại AI4Math 2026 trong
khuôn khổ ICML 2026 và là một trong hai mô hình đạt điểm cao nhất. Khi
đi vào Gia sư AI, giá trị của nó nằm ở khả năng không chỉ báo sai, mà
còn chỉ ra sai từ đâu.

Đại học vận hành cùng AI cần nhiều hơn một sản phẩm

AI-Native University được VNPT và PTIT đặt ở quy mô rộng hơn Gia sư
AI. AI dự kiến hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu, khảo thí, quản trị điều
hành và dịch vụ sinh viên. Vì vậy, đây không phải bài toán của một ứng
dụng, mà là bài toán về cách tích hợp AI vào nhiều hoạt động của đại
học.

Trong cách phân vai hiện nay, PTIT là môi trường nghiên cứu, thử
nghiệm và triển khai thực tế. VNPT cung cấp năng lực công nghệ lõi, hạ
tầng tính toán và kinh nghiệm triển khai nền tảng số ở quy mô lớn. Mô
hình “3 Nhà” tạo thêm một lớp liên kết giữa Nhà nước, Nhà trường và
Doanh nghiệp.

Góc nhìn tích cực ở đây không phải là AI sẽ thay thế vai trò nào trong
trường đại học, mà là AI có thể được kiểm chứng và hoàn thiện ngay
trong môi trường thật. Khi công nghệ, dữ liệu giáo dục, chuẩn sư phạm
và phương pháp đánh giá cùng đi vào một vòng thử nghiệm, chất lượng
ứng dụng có cơ hội được đặt trên nền tảng thực tế hơn.

Nếu quá trình triển khai giữ được yêu cầu về tính đúng, khả năng giải
thích và khả năng kiểm chứng, mô hình đại học vận hành cùng AI có thể
mở ra một cách tiếp cận mới cho giáo dục đại học: AI không đứng ngoài
để hỗ trợ từng việc rời rạc, mà trở thành hạ tầng đồng hành với người
học, giảng viên và nhà trường.