Trong những năm gần đây, nhiều người có sức ảnh hưởng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thường có xu hướng đổ lỗi cho cortisol, một loại hormone căng thẳng, là nguyên nhân gây ra hàng loạt triệu chứng như khuôn mặt bị sưng phù hay tích tụ mỡ bụng. Nhiều ý kiến cho rằng các bài tập thể dục cường độ cao hoặc bài tập aerobic kéo dài sẽ gây áp lực quá lớn lên cơ thể, khiến lượng cortisol tăng vọt một cách không lành mạnh. Tuy nhiên, các nhà khoa học khẳng định đây là một sự hiểu lầm về vai trò của cortisol. Việc gia tăng cortisol không phải lúc nào cũng xấu, đặc biệt là khi cơ thể phản ứng với hoạt động thể chất.
Bác sĩ Lena Fan, chuyên gia nội tiết kiêm Trợ lý giáo sư tại Trường Y Icahn thuộc Hệ thống Y tế Mount Sinai, cho biết vai trò chính của cortisol là giúp cơ thể phản ứng với căng thẳng. Khi bạn chịu áp lực, tuyến thượng thận sẽ giải phóng loại hormone này để kích hoạt phản ứng chiến đấu hay bỏ chạy. Cortisol giúp tăng lưu lượng máu đến các cơ và tạo ra một nguồn năng lượng bùng phát bằng cách thúc đẩy cơ thể chuyển đổi các carbohydrate hấp thụ nhanh thành nhiên liệu. Đây là những phản ứng thiết yếu nếu bạn đang phải chạy trốn khỏi mối nguy hiểm. Ngoài ra, cortisol còn hỗ trợ cơ thể chống lại nhiễm trùng, giảm viêm, đồng thời giúp điều hòa nhịp tim, huyết áp, đường huyết và chu kỳ giấc ngủ.
Mặc dù tình trạng cortisol cao mạn tính xuất hiện dày đặc trong các cuộc thảo luận trên mạng xã hội, bác sĩ Lena Fan khẳng định các rối loạn liên quan đến cortisol trên thực tế rất hiếm gặp. Chỉ có khoảng 1% dân số có mức cortisol vượt quá ngưỡng bình thường. Ngay cả khi bạn bị căng thẳng hoặc lo âu mạn tính, nồng độ cortisol có thể tăng lên nhưng phần lớn vẫn nằm trong phạm vi an toàn.
Xét về khía cạnh vận động, áp lực từ việc tập thể dục là tín hiệu để cơ thể giải phóng cortisol. Bạn càng gắng sức, lượng cortisol tiết ra càng nhiều. Ông Anthony Hackney, Giáo sư danh dự về sinh lý học thể chất tại Đại học Bắc Carolina, giải thích rằng đây là một cơ chế có lợi trong quá trình tập luyện vì hormone này giúp cung cấp nhiều oxy hơn cho cơ bắp. Cortisol thường duy trì ở mức cao trong vài giờ sau khi tập thể dục, nhưng một khi cơ thể được phục hồi và bổ sung năng lượng, nồng độ này sẽ giảm xuống, thậm chí thường thấp hơn mức ban đầu trước khi tập luyện. Do đó, tập thể dục cường độ cao có khả năng làm giảm mức cortisol nền theo thời gian.
Để hoạt động thể thao cường độ cao có thể phát huy tác dụng giảm căng thẳng và hạ thấp mức cortisol nền, việc ăn uống đầy đủ và dành thời gian hồi phục là yếu tố then chốt. Bác sĩ Marie Schaefer, Đồng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Thể thao và Tập luyện Tích hợp cho Phụ nữ tại Cleveland Clinic, lưu ý rằng nếu bạn thực hiện một bài tập nặng khi cơ thể thiếu năng lượng, đặc biệt là thiếu carbohydrate, buổi tập sẽ trở nên quá sức và lượng cortisol có xu hướng duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn sau đó. Việc tập luyện quá sức, hoặc thực hiện các bài tập nặng kéo dài mà không có chế độ nghỉ ngơi và phục hồi hợp lý, có thể làm mất đi các lợi ích giảm căng thẳng vốn có của việc tập thể dục.
Theo NYT
