Bước chân vào thế giới “haute horlogerie” – đỉnh cao của nghệ thuật chế tác đồng hồ – có thể là một trải nghiệm khá choáng ngợp đối với người mới. Nếu bạn đang ở trong một vị trí đáng mơ ước là tìm mua chiếc đồng hồ xa xỉ đầu tiên, chắc chắn bạn sẽ có nhiều thắc mắc hơn là câu trả lời. Để giúp bạn tự tin hơn trước khi đặt chân vào một cửa hiệu hay nhà đấu giá, từ việc hiểu các thuật ngữ chuyên ngành, biết nơi mua sắm, những câu hỏi cần tự đặt ra cho bản thân cho đến cách phòng tránh mua phải hàng giả, các chuyên gia hàng đầu đã chia sẻ những bí quyết cốt lõi sau đây.
Trước hết, việc học các thuật ngữ chuyên ngành là vô cùng cần thiết, tương tự như khi bạn đi mua một chiếc ô tô. Người mua cần phân biệt được các bộ phận cơ bản như “Crown” (núm vặn bên hông dùng để chỉnh giờ, ngày hoặc lên dây cót), “Movement” (bộ máy – cơ chế phức tạp vận hành đồng hồ), “Bezel” (vành băm/vành bezel giữ cố định mặt kính bảo vệ), và “Lug” (tai chiếc đồng hồ, nơi kết nối vỏ với dây đeo). Bên cạnh đó, thuật ngữ “Complication” để chỉ các chức năng bổ sung ngoài việc xem giờ thông thường, ví dụ như Chronograph (bấm giờ thể thao), Perpetual Calendar (lịch vạn niên hiển thị thứ, ngày, tháng) hay GMT (hiển thị nhiều múi giờ). Bạn cũng sẽ bắt gặp khái niệm “Skeleton” (đồng hồ lộ cơ phô diễn bộ máy bên trong), hay “Tourbillon” (cơ chế cơ học giúp tăng độ chính xác nhưng thường đẩy giá thành lên rất cao). Về bộ máy, cần phân biệt giữa “Quartz movement” chạy bằng pin và “Automatic movement” (máy tự động) hoạt động nhờ chuyển động cổ tay của người đeo. Ngoài ra, các thuật ngữ như “Grey market” (thị trường xám – kênh phân phối không chính thức như diễn đàn, mạng xã hội), “Reference” (mã tham chiếu/mã dòng máy) và “Blue-chip brands” (các thương hiệu sừng sỏ, uy tín lâu đời như Patek Philippe, Cartier, Rolex, Vacheron Constantin) cũng là những khái niệm cần nằm lòng.
Bước tiếp theo là quyết định lựa chọn giữa đồng hồ mới hay đồng hồ đã qua sử dụng. Nếu bạn khao khát những mẫu mã mới nhất từ các thương hiệu đang thịnh hành, hãy chuẩn bị tinh thần cho những danh sách chờ dài dằng dặc. Bà Joey Luk, người đứng đầu bộ phận đồng hồ của Sotheby’s Châu Á, cho biết các hãng đồng hồ xa xỉ thường yêu cầu người mua phải “chứng minh” lòng trung thành bằng việc mua các mẫu ít khách chuộng hơn trước khi được chạm tay vào chiếc đồng hồ mơ ước, và danh sách chờ có thể kéo dài hàng tháng, hàng năm, thậm chí hơn 10 năm đối với những nhà chế tác độc lập như Charles Frodsham & Co. Trước thực tế này, ông Johnathan Chan, đồng sáng lập Câu lạc bộ Đồng hồ The Horology Club tại Hồng Kông, khuyên người mua không nên lãng phí tiền bạc vào những chiếc đồng hồ không nhu cầu chỉ để xếp hàng; thay vào đó, việc trả một khoản chênh lệch nhỏ để mua từ các đại lý đồ cũ uy tín có nguồn gốc rõ ràng sẽ hợp lý hơn về mặt tài chính. Tuy nhiên, thị trường đồ cũ cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bạn cần lựa chọn kỹ nơi mua sắm: một người bán vô danh trên Facebook sẽ cần cảnh giác hơn nhiều so với các nhà đấu giá lớn như Christie’s, Sotheby’s – nơi có chuyên gia kiểm định riêng, hoặc các nền tảng như Chrono24 vốn có cơ chế xác thực đại lý. Nếu không muốn chịu bất kỳ rủi ro nào, việc mua trực tiếp từ cửa hàng chính hãng là lựa chọn tối ưu nhất, giúp bạn yên tâm về chế độ bảo hành như ông Helbert Tsang, đồng sáng lập The Horology Club, đã lưu ý.
Bên cạnh đó, hãy mua đồng hồ vì những lý do chính đáng và cân nhắc kỹ nhu cầu thực tế của bản thân thay vì bị cuốn theo những lời đồn thổi hay xu hướng đám đông. Ông Tim Stracke, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch nền tảng Chrono24, lời khuyên rằng thay vì chăm chăm nhìn vào lợi nhuận tài chính từ việc bán lại, người mua nên ưu tiên “giá trị cảm xúc” – tức là chọn chiếc đồng hồ thực sự khiến bạn mỉm cười mỗi khi nhìn vào. Bà Joey Luk cũng đồng tình rằng nếu mua chỉ để đầu tư rồi cất tủ kính thì đó là một sự lãng phí. Bạn cần xác định rõ công năng sử dụng: một chiếc đồng hồ thể thao bền bỉ, chống nước để chơi tennis, bơi lội; một chiếc đồng hồ dress watch thanh lịch cho các buổi tiệc; hay một kiệt tác cơ khí mang thiết kế độc đáo để khơi mào những cuộc trò chuyện. Nếu là quà tặng kỷ niệm, một mẫu xe thuộc năm sinh hay năm đặc biệt sẽ mang lại giá trị tinh thần to lớn. Đối với người mới, bà Luk khuyên nên bắt đầu với các thương hiệu “blue-chip” danh tiếng vì chất lượng của họ đã được khẳng định, thông tin thị trường minh bạch, giá cả tương đối ổn định và dễ dàng tra cứu, so sánh lịch sử giá hơn so với các thương hiệu ít tên tuổi.
Một nguyên tắc cốt lõi khác là luôn luôn thử đồng hồ trực tiếp vì sự thoải mái khi đeo là yếu tố quyết định. Một chiếc đồng hồ nhìn rất đẹp trên quảng cáo hoặc trên tay một ngôi sao chưa chắc đã phù hợp với cổ tay của bạn. Nhà sưu tập Carlos Pang từ The Horology Club chia sẻ kinh nghiệm từ chiếc Patek 3940: dù thông số đường kính chỉ 36mm nghe có vẻ nhỏ, nhưng khi đeo lên tay, thiết kế vỏ lại mang đến cảm giác rất đầy đặn và vừa vặn. Vì bạn sẽ đeo nó suốt cả ngày dài, hãy chú ý đến trọng lượng và chất liệu dây đeo để đảm bảo tính ứng dụng cao nhất.
Trong trường hợp bạn vô cùng yêu thích một thiết kế nhưng ngân sách chưa cho phép, một mẹo nhỏ là hãy tìm kiếm xem nhà thiết kế của chiếc đồng hồ đó từng hợp tác với thương hiệu nào khác hay không. Anh Carlos Pang kể lại câu chuyện khi tìm mua đồng hồ cho đám cưới của mình, anh đã bị mê hoặc bởi một tạo tác có giá lên đến sáu chữ số của Audemars Piguet nhưng không đủ khả năng chi trả. Sau khi tìm hiểu, anh biết được nhà thiết kế lỗi lạc Gerald Genta chính là tác giả của mẫu xe đó và ông cũng từng thiết kế nhiều mẫu cho các thương hiệu khác với mức giá phải chăng hơn. Kết cục, anh đã chọn một chiếc IWC Ingenieur đã qua sử dụng cho ngày trọng đại của mình và vẫn trân trọng lưu giữ nó cho đến tận ngày nay.
Cuối cùng, hãy kiên nhẫn và tiến từng bước chậm rãi. Đừng vội vã đưa ra quyết định; đôi khi việc đi ngắm đồ mà không có ý định mua lại mang lại hiệu quả tốt nhất. Hãy dành thời gian tham gia các buổi giao lưu của các hội nhóm đam mê đồng hồ, ghé thăm các cửa hiệu, nhà đấu giá để trải nghiệm và hiểu rõ hơn về sở thích của chính mình. Đúng như ông Tim Stracke của Chrono24 đã đúc kết: việc mua một chiếc đồng hồ xa xỉ thường là quyết định gắn bó cả đời, vì vậy đừng ngần ngại dành ra nửa năm, một năm hay thậm chí lâu hơn nữa để tìm ra đúng báu vật thực sự dành riêng cho bạn.
