Trong báo cáo mới phát hành, ông Michael Kokalari, CFA, Giám đốc phân tích Kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường Tập đoàn VinaCapital cho biết, sự kiện ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) vào đầu năm 2026 đang thu hút sự chú ý lớn từ giới đầu tư toàn cầu. Dù vậy, những góc nhìn chưa đầy đủ đã vô tình tạo ra tâm lý hoài nghi, khi nhiều người lầm tưởng Việt Nam đang nỗ lực xây dựng một mô hình cạnh tranh trực tiếp với Dubai.
Dưới đây là những phân tích chuyên sâu của ông Michael Kokalari, CFA – Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường tại VIFC, giúp làm rõ bản chất và tầm vóc của dự án mang tính chiến lược này.
Sứ mệnh tương đồng với New York, không phải để cạnh tranh với Dubai
Theo chuyên gia Michael Kokalari, mục tiêu cốt lõi của VIFC hoàn toàn khác biệt với mô hình IFC tại Dubai. Trong khi Dubai chủ yếu đóng vai trò là “nơi trú ẩn” và quản lý tài sản cho giới siêu giàu, thì VIFC ra đời nhằm giải quyết bài toán cốt tủy của Việt Nam: Thu hẹp khoảng trống nguồn vốn đầu tư ước tính lên tới 1,5 nghìn tỷ USD để phục vụ công cuộc cải cách, công nghiệp hóa và phát triển hạ tầng trong những năm tới.
Xét về chức năng kinh tế, VIFC mang dáng dấp của New York cuối thế kỷ 19 – thời kỳ đóng vai trò là thỏi nam châm hút dòng vốn ngoại để xây dựng hệ thống đường sắt và công nghiệp hóa nước Mỹ. VIFC sẽ là kênh dẫn vốn chuyên biệt giúp các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận directly, rót vốn vào nền kinh tế thực và cùng chia sẻ lợi ích từ đà tăng trưởng vĩ mô của Việt Nam.
Thể chế pháp lý đặc thù và gói ưu đãi vượt trội
Dù có chức năng kinh tế giống New York, nhưng về mặt thể chế, VIFC lại chọn cách tiếp cận tương đồng với Dubai (DIFC) khi thiết kế một cơ chế quản lý và khung pháp lý hoàn toàn riêng biệt trong ranh giới khoanh vùng. Dự án có quy mô phân khu khoảng 900 ha tại TP.HCM và 300 ha tại Đà Nẵng.
Các định chế tài chính quốc tế khi gia nhập VIFC sẽ được hưởng chuỗi chính sách ưu đãi “may đo” đặc biệt lớn áp dụng đến năm 2030 và dài hạn:
- Thuế TNDN: Áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10% trong vòng 30 năm cho các lĩnh vực ưu tiên.
- Miễn, giảm thuế: Miễn thuế tối đa trong 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
- Thuế TNCN: Miễn thuế TNCN cho các nhà quản lý và chuyên gia đủ điều kiện đến hết năm 2030.
- Cơ chế một cửa (One-stop): Tối ưu hóa toàn bộ quy trình cấp phép và gia nhập hệ sinh thái VIFC.
- Pháp lý & Kế toán: Hỗ trợ tiếp cận hệ thống giải quyết tranh chấp theo chuẩn quốc tế, áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế khắt khe như IFRS/GAAP và thúc đẩy mạnh mẽ mảng tài chính xanh.
Lộ trình thận trọng lấy hình mẫu từ “GIFT-IFSC” của Ấn Độ
VIFC chọn GIFT-IFSC (Ấn Độ) làm điểm tham chiếu gần gũi nhất thay vì các trung tâm tài chính ở Vùng Vịnh. Cả hai đều thuộc các nền kinh tế mới nổi có tốc độ tăng trưởng nhanh tại châu Á, xây dựng IFC nhằm mục đích kéo dòng vốn của doanh nghiệp từ nước ngoài về nước và khơi thông vốn ngoại vào nội địa.
Bài học kinh nghiệm từ Ấn Độ chỉ ra rằng sự phát triển cần một lộ trình thận trọng và kiên nhẫn theo từng giai đoạn:
- Giai đoạn đầu (Trọng tâm hiện tại): Tập trung thiết lập mạng lưới các ngân hàng thương mại uy tín để khơi thông luân chuyển dòng vốn.
- Giai đoạn tiếp theo: Thu hút các công ty quản lý tài sản (để giảm phụ thuộc vào các trung tâm offshore như Singapore) và phát triển mạnh mẽ thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đặc biệt là trái phiếu xanh (ESG).
- Giai đoạn bùng nổ: Mở rộng sang các sàn giao dịch hàng hóa (gạo, cà phê), quỹ tín thác bất động sản (REIT) công nghiệp, tài sản số và các dịch vụ tài trợ chuỗi cung ứng.
“Bàn đạp” cải cách kinh tế theo tư duy Thâm Quyến
Lợi ích lớn nhất mà VIFC mang lại cho nền kinh tế Việt Nam là khả năng kéo giảm chi phí vốn tổng thể cho các lĩnh vực trọng điểm như hạ tầng, logistics, năng lượng và khối doanh nghiệp SME.
Hơn cả một trung tâm tài chính, VIFC được kỳ vọng đóng vai trò như một môi trường thử nghiệm chính sách có kiểm soát (sandbox) – tương tự cách Trung Quốc từng dùng Đặc khu kinh tế Thâm Quyến làm bệ phóng cải cách. Các mô hình đổi mới sáng tạo như chứng khoán token hóa, AI trong giám sát tuân thủ hay thanh toán blockchain sẽ được thử nghiệm hiệu quả trong ranh giới VIFC trước khi nhân rộng ra toàn bộ nền kinh tế thực bên ngoài.
Hiện tại, với tư cách là một trong bảy thành viên sáng lập, VinaCapital đang phối hợp chặt chẽ với Ban điều hành VIFC và các tổ chức quốc tế nhằm xây dựng bộ quy tắc vận hành tối ưu, biến VIFC trở thành đòn bẩy kinh tế quyền lực của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
