Ngày 6/8/2026, Hội nghị Tài chính xanh Việt Nam 2026 với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư” đã chính thức diễn ra tại TP.HCM. Hội nghị đóng vai trò là không gian kết nối trung tâm, hội tụ các định chế tài chính, doanh nghiệp, công ty chứng khoán và cơ quan quản lý nhằm đưa các chuẩn mực tài chính xanh quốc tế áp dụng trực tiếp vào nền kinh tế thực.
Sự kiện do cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank – HOSE: NAB), FiinGroup, và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) Việt Nam phối hợp tổ chức, với sự đồng hành của Optima Wealth Partners.
Nhân sự kiện này, ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank, đã có cuộc trao đổi thẳng thắn về thực trạng tiếp cận nguồn vốn xanh, vai trò tiên phong của hệ thống ngân hàng cũng như các sáng kiến tài chính số hóa giúp nâng cao tỷ trọng tín dụng xanh tại Việt Nam.
Thưa ông Võ Hoàng Hải, ông đánh giá như thế nào về mức độ dồi dào của nguồn vốn xanh hiện nay và những rào cản lớn nhất để dòng vốn này đi vào nền kinh tế thực?
Ông Võ Hoàng Hải: Để thực hiện chuyển đổi xanh hay phát triển bền vững, điều đầu tiên phải nói đến là nguồn vốn. Thực tế, nguồn vốn cho chuyển đổi xanh không hề thiếu mà rất dồi dào. Nhận thức của các nhà đầu tư và các tổ chức quản lý quỹ quốc tế cũng như trong nước ngày càng nâng cao; họ đều chủ động đặt ra tỷ trọng bắt buộc dành cho các dự án xanh và phát triển bền vững.
Mức độ sẵn sàng cung cấp nguồn vốn là rất lớn, vấn đề còn lại nằm ở khâu trung gian và các điều kiện để vốn được giải ngân. Bản chất của phát triển bền vững là một hành trình dài hạn kéo dài từ 3 đến 10 năm, đòi hỏi sự kiên nhẫn từ cả bên cung vốn lẫn bên nhận vốn.
Hiện nay, khoảng 88–90% nguồn vốn xanh tại Việt Nam vẫn được phân bổ thông qua hệ thống các tổ chức tín dụng. Chỉ khoảng 10–12% doanh nghiệp lớn có thể tiếp cận trực tiếp các nguồn vốn như tín dụng xanh hoặc trái phiếu xanh quốc tế sau khi đã nhận được sự đồng hành của ngân hàng. Điều này có nghĩa là bản thân các ngân hàng phải là lực lượng đi đầu trong quá trình chuyển đổi.
Để hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp có thể “gặp nhau”, ông nhiều lần nhấn mạnh khái niệm “ngôn ngữ chung”. Khái niệm này cần được hiểu và áp dụng cụ thể như thế nào?
Ông Võ Hoàng Hải: “Ngôn ngữ chung” ở đây trước hết là các chuẩn mực về báo cáo và công bố thông tin, tương tự như việc chuyển đổi từ chuẩn mực VAS sang IFRS để các bên cùng đọc và hiểu một báo cáo tài chính. Tiếp đó là các chuẩn mực báo cáo phát triển bền vững, báo cáo ESG và các hệ thống đánh giá xanh như LOTUS, EDGE, LEED hay Taxonomy xanh do Chính phủ ban hành. Khi nói đến “xanh”, tất cả các bên phải cùng hiểu chúng ta đang đáp ứng những tiêu chuẩn nào về môi trường, xã hội và quản trị.
Ngân hàng đóng vai trò cầu nối, áp dụng các tiêu chuẩn này vào toàn bộ quy trình cấp tín dụng — từ thẩm định, phê duyệt khoản vay cho đến giám sát sau giải ngân. Hiện nay, hầu hết các ngân hàng đều bắt buộc có biểu mẫu đánh giá ESG riêng đối với các dự án chuyển đổi xanh. Trong hệ thống đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, cấp độ cao nhất là Level 5, tức là mục tiêu cuối cùng không chỉ dừng lại ở bản thân ngân hàng xanh hóa, mà phải lan tỏa các tiêu chuẩn xanh đến toàn bộ doanh nghiệp trong nền kinh tế.
Nhiều doanh nghiệp cho rằng chi phí chuyển đổi xanh hiện còn rất cao. Theo ông, các chính sách ưu đãi hiện hành đã đủ sức hấp dẫn chưa và cần những giải pháp gì đột phá hơn?
Ông Võ Hoàng Hải: Phải nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng các ưu đãi hiện nay vẫn chưa đủ để bù đắp toàn bộ chi phí chuyển đổi xanh. Để chuyển đổi, doanh nghiệp phải gánh thêm rất nhiều khoản chi phí như phí chứng nhận, thuê đơn vị đánh giá độc lập, xây dựng hệ thống quản trị, thu thập dữ liệu và lập báo cáo. Nếu chỉ ưu đãi giảm lãi suất đơn thuần, chẳng hạn hỗ trợ 1–2%, thì vẫn chưa đủ mạnh để giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp.
Chúng ta cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, bao gồm các chính sách ưu đãi về thuế, phí niêm yết, phí lưu ký, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính, kết hợp với các tiêu chuẩn bắt buộc về sản xuất xanh và truy xuất nguồn gốc. Tham khảo kinh nghiệm từ Singapore hay Malaysia, doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh hay vay vốn ESG được hưởng rất nhiều ưu đãi thuế và lãi suất.
Bên cạnh đó, với thị trường trái phiếu xanh, chúng ta cần phát triển thị trường thứ cấp để tạo thanh khoản cho các dự án có vòng đời dài hạn từ 5 đến 10 năm. Việc áp dụng các giải pháp số hóa, chứng khoán hóa và tokenization để chia nhỏ các lô trái phiếu lớn thành mệnh giá nhỏ (10 – 50 triệu đồng) sẽ giúp mở rộng tập nhà đầu tư, giúp thị trường vốn xanh vận hành linh hoạt hơn.
Hiện nay dư nợ tín dụng xanh mới chiếm hơn 8% tổng dư nợ toàn hệ thống. Làm thế nào để đạt mục tiêu nâng tỷ trọng này lên 15% và đưa nguồn vốn tiếp cận đến 98% doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Việt Nam, thưa ông?
Ông Võ Hoàng Hải: Dư nợ tín dụng xanh hiện đạt khoảng 25 tỷ USD, chiếm hơn 8% tổng dư nợ toàn hệ thống, với tốc độ tăng trưởng hàng năm rất cao từ 25–30%. Để nâng tỷ trọng này lên 15%, việc giải bài toán nguồn vốn cho khối SME — chiếm 98% số lượng doanh nghiệp — là yếu tố quyết định.
Tại hội nghị năm nay, sáng kiến Green Supply Chain Finance (tài trợ chuỗi cung ứng xanh) do IFC và các đối tác phối hợp triển khai đã mang lại giải pháp rất thiết thực. Trước đây, các nhà cung cấp nhỏ trong chuỗi thường phải chờ từ 2 tuần đến 2 tháng mới được doanh nghiệp trung tâm thanh toán, dẫn đến thiếu vốn lưu động nhưng lại không có tài sản bảo đảm để vay ngân hàng.
Mô hình tài trợ chuỗi cung ứng xanh giải quyết đúng khoảng trống đó. Ngân hàng không dựa chủ yếu vào tài sản thế chấp mà đánh giá dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch và lịch sử thanh toán giữa doanh nghiệp nhỏ với doanh nghiệp trung tâm trên nền tảng số. Dữ liệu thực tế này trở thành cơ sở để ngân hàng cấp tín dụng ngay với lãi suất ưu đãi. Khi toàn bộ chuỗi giá trị được đưa lên nền tảng số, chúng ta còn theo dõi được dấu chân carbon của từng mắt xích, buộc cả nhà cung cấp và nhà phân phối cùng chuyển đổi xanh.
Đây là mô hình mà tất cả các bên cùng có lợi. Sau giai đoạn thử nghiệm, mô hình sẽ được chuyển giao cho Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.HCM để tiếp tục mở rộng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu huy động 180 tỷ USD phục vụ chuyển đổi xanh cho Việt Nam trong giai đoạn tới.
Xin cảm ơn ông về những chia sẻ rất giá trị!
