Việt Nam chuẩn bị chứng kiến một dấu mốc lịch sử trong lộ trình chuyển đổi xanh khi Sàn giao dịch các-bon trong nước sẽ chính thức được khai trương và đưa vào vận hành vào ngày 29/6/2026.
Sự kiện quy mô này là kết quả phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đơn vị cốt lõi gồm Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) nhằm thực hiện Nghị định số 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
Đến thời điểm hiện tại, mọi công tác chuẩn bị từ nền tảng pháp lý, hạ tầng kỹ thuật cho đến nguồn hàng hóa giao dịch đều đã cơ bản hoàn tất, bảo đảm thị trường sẵn sàng kích hoạt theo đúng lộ trình.
Đồng bộ khuôn khổ pháp lý và quy chế nghiệp vụ
Để tạo bệ đỡ cho sàn giao dịch vận hành minh bạch, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư hướng dẫn chi tiết về công tác giám sát giao dịch và chế độ báo cáo của VNX và VSDC. Dưới sự chỉ đạo của UBCKNN, các đơn vị vận hành (VNX, HNX, VSDC) cũng đã hoàn thiện và ban hành đầy đủ hệ thống quy chế nghiệp vụ nội bộ. Hệ thống văn bản này bảo đảm tính pháp lý vững chắc và sự thống nhất trong khâu quản lý dòng tiền, dòng chứng chỉ trên thị trường.
Định hình hàng hóa và liên thông dữ liệu quốc gia
Nguồn cung hàng hóa cho giai đoạn thí điểm đã được định hình rõ nét sau Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025 – 2026. Trên cơ sở này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành việc phân bổ hạn ngạch thí điểm cho 110 cơ sở sản xuất.
Đồng thời, Thông tư số 11/2026/TT-BNNMT về quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia đối với hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon đã chính thức có hiệu lực. Nhằm thiết lập quy trình vận hành thông suốt, Cục Biến đổi khí hậu cùng với VNX, HNX và VSDC đã ký kết Biên bản phối hợp rà soát, đối soát dữ liệu và sẵn sàng các kịch bản xử lý sự cố phát sinh.
Hạ tầng công nghệ vượt qua các kỳ kiểm thử toàn thị trường
Hệ thống lõi phục vụ giao dịch (tại HNX), hệ thống lưu ký, thanh toán (tại VSDC) và Hệ thống đăng ký quốc gia đã được kết nối đồng bộ.
Kết quả kiểm thử: Trong suốt tháng 5 và tháng 6/2026, các đợt diễn tập, kiểm thử nội bộ và kiểm thử toàn thị trường với sự tham gia của các thành viên đều cho kết quả rất tích cực. Hệ thống kết nối ghi nhận trạng thái vận hành ổn định, quy trình trao đổi dữ liệu mượt mà và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của môi trường giao dịch thực tế.
Khơi thông cơ chế thanh toán và nâng cao nhận thức thị trường
UBCKNN xác nhận đã hoàn tất quy trình lựa chọn ngân hàng thanh toán chuyên trách cho sàn giao dịch dựa trên các bộ tiêu chí nghiêm ngặt về năng lực tài chính, hạ tầng công nghệ và kinh nghiệm nghiệp vụ theo quy định tại Nghị định 29.
Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng đã tổ chức chuỗi hội thảo, chương trình tập huấn chuyên sâu nhằm phổ biến quy chế, kiến thức thị trường cho các tổ chức, doanh nghiệp tham gia, bảo đảm các chủ thể nhập cuộc một cách chủ động và an toàn.
Ý nghĩa chiến lược
Việc chính thức vận hành Sàn giao dịch các-bon vào ngày 29/6 tới đây không chỉ là một bước đi mang tính kỹ thuật, mà là dấu mốc mang tính bước ngoặt trong hành trình định hình nền kinh tế các-bon thấp tại Việt Nam.
Thị trường này sẽ đóng vai trò như một công cụ tài chính hiệu quả, giúp cụ thể hóa các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy các doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sang công nghệ xanh, bền vững, đồng thời mở ra kênh huy động vốn mới cho các dự án thân thiện với môi trường.
