VNPT tắt 2G: bài toán kết nối nằm ở người dùng cuối

Tôi nhìn dấu mốc này như một phép thử về tính bao trùm của chuyển đổi công nghệ. Tắt một lớp mạng cũ là việc của hạ tầng, còn giữ liên lạc cho từng người dùng mới là phần quyết định trải nghiệm thực tế.

VNPT tắt 2G khi mạng thay thế đã được mở rộng

2G được thương mại hóa từ năm 1991 và có mặt tại Việt Nam từ năm 1993. Trong hơn ba thập kỷ, nó là nền tảng cho giai đoạn điện thoại di động phổ cập tới số đông.

Bối cảnh hiện nay đã thay đổi. Nhu cầu video, mạng xã hội, thanh toán số, dịch vụ công và ứng dụng thời gian thực khiến 4G, 5G trở thành hạ tầng phù hợp hơn. Việc giữ 2G tiếp tục tiêu tốn tài nguyên ở những băng tần có thể dùng cho công nghệ băng rộng mới.

Các băng tần 900 MHz và 1800 MHz từng phục vụ 2G đang được quy hoạch lại cho hệ thống hiện đại hơn. Bộ Khoa học và Công nghệ xác nhận mạng 2G dừng trên phạm vi toàn quốc từ ngày 16/9/2026, sau khi thời hạn sử dụng kết thúc ngày 15/9/2026.

VNPT cho biết đã chuẩn bị cho quá trình này từ năm 2021, tập trung mở rộng và tối ưu 4G tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Vùng phủ 4G/5G của nhà mạng hiện đạt trên 99% dân số.

Theo tôi, con số vùng phủ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó phản ánh khả năng dùng được dịch vụ ở những nơi mạng cũ từng làm tốt. Tắt 2G vì vậy cần đi cùng một lớp mạng mới đủ rộng và đủ ổn định.

Chuyển thiết bị trước khi chuyển công nghệ

Với nhiều người dùng smartphone 4G/5G, ngày 2G rời mạng có thể trôi qua mà gần như không có khác biệt. Nhưng với người cao tuổi, người thu nhập thấp, người khuyết tật hoặc khách hàng còn dùng máy 2G, câu chuyện hoàn toàn khác.

VNPT cho biết đã rà soát nhóm thuê bao này và tiếp cận bằng nhiều kênh. Tin nhắn, cuộc gọi, mạng xã hội, truyền thanh tại xã, phường và tư vấn trực tiếp được sử dụng để thông báo trước. Các chương trình hỗ trợ gồm trợ giá thiết bị, tặng máy, đổi SIM, data, gói cước ưu đãi và VoLTE (thoại trên nền 4G).

Một chương trình của VNPT Hà Nội ngày 15/9/2026 đã trao 60 smartphone cho người dân có hoàn cảnh khó khăn tại hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh. Chi tiết này cho thấy quá trình chuyển đổi vẫn cần những biện pháp rất cụ thể ở cấp người dùng cuối.

Tôi cho rằng đây là phần dễ bị bỏ quên khi nói về chuyển đổi số. Công nghệ có thể sẵn sàng trên mạng lưới nhưng người dùng chỉ thực sự chuyển đổi khi họ có thiết bị phù hợp và biết cách sử dụng.

M2M/IoT cho thấy tắt 2G không chỉ liên quan điện thoại

VNPT cho biết các thuê bao điện thoại 2G đã được chuyển đổi trước ngày 15/10/2024. Mốc này xử lý phần trực tiếp nhất của bài toán khi người dùng cần duy trì gọi, nhắn tin và liên lạc hằng ngày.

Chặng tiếp theo là M2M/IoT (kết nối máy với máy và thiết bị Internet vạn vật). Đây có thể là các kết nối trong thiết bị đo đếm, giám sát hoặc hệ thống vận hành âm thầm phía sau dịch vụ. Nhóm này có lộ trình dài hơn và hoàn thành trước ngày 15/9/2026.

Điểm đáng chú ý là thứ tự chuyển đổi. Thiết bị, SIM và thoại 4G được chuẩn bị trước, còn thao tác dừng mạng diễn ra sau. Cách làm này giảm nguy cơ biến một mốc kỹ thuật thành sự cố liên lạc đối với khách hàng.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết dừng 2G giúp giải phóng tài nguyên ở băng tần 900 MHz và 1800 MHz để dùng cho 4G, 5G. Vùng phủ 4G của các doanh nghiệp đã trên 99% dân số và VoLTE được nâng cấp để phục vụ thuê bao thoại.

Sau ngày 15/9, trải nghiệm mới là thước đo

VNPT tắt 2G không có nghĩa mọi việc kết thúc cùng thời điểm trạm cũ ngừng phát sóng. Người dùng sẽ đánh giá cuộc chuyển đổi bằng những thứ rất đời thường như gọi có được không, mạng có ổn định không và dịch vụ quen thuộc có tiếp tục hoạt động không.

Với tôi, một cuộc chuyển đổi tốt phải làm cho phần lớn người dùng gần như không cảm thấy có một công nghệ nền vừa biến mất. Những nhóm khó chuyển đổi nhất cần được hỗ trợ nhiều hơn, không phải ít hơn.

Từ năm 2021 đến tháng 9/2026, VNPT đã dành nhiều năm cho hạ tầng, thiết bị và thuê bao trước khi 2G rời mạng. Quãng chuẩn bị đó cho thấy giá trị của một cuộc chuyển đổi công nghệ không nằm ở tốc độ tắt mạng cũ, mà ở khả năng giữ kết nối liên tục khi công nghệ mới tiếp quản.